De laatste witte kerst dateert van 2010

Het is niet lang meer wachten vooraleer we allemaal weer aan tafel kunnen zitten voor een heerlijke kerstmaaltijd. Traditioneel associëren we dat dan met gezellig warm binnen zitten. Buiten dwarrelen er ondertussen sneeuwvlokjes naar beneden bovenop de flikkerende kerstverlichting. Een witte kerst is in de Lage Landen echter zeldzaam en komt dus helemaal niet vaak voor. Ook dit jaar lijkt het niet in te zitten en mogen we op kerstavond en kerstdag ruim positieve temperaturen verwachten.

De laatste witte kerst dateert alweer van 2010, toen er op veel plaatsen in de Benelux een uitzonderlijk dik sneeuwtapijt lag. In dit artikel gaan we wat dieper in op die witte kerst. Deze is ondertussen al 9 jaar geleden en we bekijken wat er ons dit jaar te wachten staat…

Deelnemen aan discussie? Ben je geïnteresseerd om deel te nemen als weeramateur of liefhebber van winterweer aan het weerforum? Onderaan dit artikel krijg je bliksemsnel & gratis toegang tot alle reacties. Je kan ook je eigen weerfoto’s opladen.

Een witte Kerst in de Benelux is bijzonder uitzonderlijk.

Witte kerst in het verleden

Bekijken we even de historische witte kerstdagen sinds het jaar 1900 voor zowel Ukkel als De Bilt. Het is allereerst belangrijk om te weten dat de definitie van een witte kerst door beide hoofdstations anders wordt geformuleerd. In België spreekt men van een witte kerst als er op 25 december om 8 uur ‘s morgens minstens 1 cm sneeuw ligt en dat sneeuwdek moet gesloten zijn.

Voor meer informatie kan je terecht op de website

In Nederland is de definitie anders: daar is het een witte kerst als er op beide kerstdagen in De Bilt een gesloten sneeuwdek wordt gemeten. Door die strengere definitie van het KNMI komt een witte kerst dan zeker ook nog minder vaak voor in Nederland.

Voor Ukkel (België) werd een witte kerst vastgesteld (11 keer sinds 1900):
1906: 12 cm
1913: 7 cm
1917: 6 cm
1918: 2 cm
1923: 2 cm
1938: 7 cm
1950: 8 cm
1964: 17 cm
1986: 1.5 cm
2009: 3 cm
2010: 17 cm

Voor De Bilt (Nederland) registreerden we een witte kerst (8 keer sinds 1900):
1906: 10 cm
1938: 7 cm
1940: 4 cm
1950: 6 cm
1964: 10 cm
1981: 20 cm
2009: 9 cm
2010: 5 cm

Uiteraard wordt er in bovenstaande definities enkel rekening gehouden met het sneeuwdek in respectievelijk Ukkel en De Bilt. Gemiddeld komt een witte kerst daar eens om de 7 à 9 jaar voor. In andere regio’s kan een witte kerst vaker (Ardennen) of juist minder frequent (kuststreek) voorkomen dan in de hoofdstations. Zo werd er recent nog een witte kerst vastgesteld in sommige regio’s in bijvoorbeeld 2000, 2001 en 2005.

Laatste witte kerst dateert van 2010

De witte kerst van 2010 kunnen we koppelen aan één van de meest winterse en sneeuwrijke decembermaanden van de voorbije eeuw. Op verschillende dagen – verspreid over heel de maand december – viel er op uitgebreide schaal sneeuw in de Benelux.

De witte kerst hadden we in 2010 te danken aan een complex lagedrukgebied boven Zuid-Europa, dat samen met hoge druk in het noordwesten voor een koude, continentale luchtaanvoer zorgde vanuit het noordoosten. Rondom dit lagedrukgebied hielden zich 2 warmtefronten schuil, die richting onze regio trokken in de nacht van 23 op 24 december 2010.

De synoptische situatie in de nacht van 23 naar 24 december 2010.

De Benelux bevond zich toen eigenlijk op de scheidingslijn tussen warme lucht vanuit het zuiden, die via het warmtefront noordwaarts bewoog, en koude lucht vanuit het noordoosten aan de noordwestelijke kant van het warmtefront. De warme lucht reikte nog net tot aan het zuiden van de Benelux, maar kon niet verder doordringen richting het noorden.

Wij bleven dus aan de koude kant van de storing zitten en dat leverde ons een hoop sneeuwval op. In het zuiden van België, Luxemburg en delen van Duitsland viel toen (aanvriezende) regen. Ook in het uiterste westen van de Benelux zorgde het nog warme zeewater voor wat minder koud weer en neerslag in meer vloeibare vorm.

De Benelux bevond zich op de scheidingslijn tussen warme en koude lucht. In delen van Luxemburg, Duitsland en het zuiden van de Benelux viel regen, terwijl er in het grootste gedeelte echter sneeuw viel.

Uiteindelijk stopte het, na urenlange sneeuwval, met sneeuwen met als resultaat een sneeuwdek in het grootste gedeelte van de Benelux. In het centrale deel van de Benelux liep de sneeuwhoogte op tot 10-20 cm en in het oosten werden zelfs sneeuwdiktes boven de 30 cm gemeten. In Ukkel lag 20 cm sneeuw op de ochtend van de 24e en in de Ardennen lag er een sneeuwtapijt van meer dan 60 cm dik.

Rond de kerstperiode in 2010 lag er een dik sneeuwtapijt in de Benelux. (Neder-over-Heembeek, Philippe Mievis).
Op verschillende plaatsen lag er op kerstdag in 2010 een sneeuwdek van meer dan 20 cm (Filip Kellens).

Uiteindelijk bleef het ook overdag op de meeste plaatsen vriezen, waardoor het sneeuwdek goed standhield. Ook op kerstdag werd het op de meeste plaatsen niet warmer dan 0 graden. Af en toe viel er nog zelfs een beetje sneeuw bij, waardoor we dus officieel konden spreken van een witte kerst.  

Op kerstdag lag er in een groot deel van de Benelux een sneeuwdek. Enkel in het uiterste westen van België en noordwesten van Nederland lag er minder sneeuw (skystef.be)

Weersverwachting kerst 2019

Op de 24e december zouden er nog enkele restanten van een lagedrukgebied passeren, waardoor het op meerdere plaatsen nog wisselvallig zal zijn met enkele regenbuien en maxima dichtbij 10 graden. De meeste weermodellen gaan er voorlopig van uit dat er zich in de loop van de maand een hogedrukgebied zal opbouwen, ten gevolge van een zwakke hoogterug boven west-Europa.

Verwachte synoptische situatie voor kerst 2019 volgens GFS

Naar alle waarschijnlijkheid zal dit ons een eerder rustige en overwegend droge kerstdag opleveren, waarbij het door de noordwestelijke luchtstroming ook niet extreem zacht zal worden. Een lokaal buitje is echter niet uitgesloten en de temperaturen zouden dan terug kunnen zakken naar waarden van 6-8 graden in het binnenland. Een witte kerst lijkt er dus nergens in de Benelux in te zitten voor dit jaar. Misschien meer geluk volgend jaar!

Lees ook eens:

Zacht lenteweer in aantocht!

De afgelopen dagen verliepen zeer zonnig in de Benelux, maar wel iets te fris voor de tijd van het jaar. De temperaturen schommelden vaak rond 10 graden, waar we normaal recht hebben op 12-13 graden. Daar wordt aan gewerkt. Vanaf zondag halen we 18 tot...

Matthias BarbierLees dit artikel >
Starlink satellieten

Een helder weertype is het ideaal moment om sterren en andere sterrenbeelden te spotten aan het hemelgewelf. De goed geïnformeerde weeramateur is al een tijdje op de hoogte van de reeks Starlink satellieten die iedere avond te zien zijn. Dit kadert in...

NicolasLees dit artikel >