Waarom is april de droogste maand van het jaar?
0
“April doet wat hij wil.” Het is een van de bekendste weerspreuken in de Lage Landen. We associëren april met grilligheid: zon, buien, wind en soms zelfs een late sneeuwbui, allemaal op één dag. Toch vertellen de cijfers een ander verhaal. Statistisch gezien is april namelijk de droogste maand van het jaar in België, Nederland en grote delen van West-Europa. Hoe valt dat te rijmen met dat wisselvallige karakter? Het antwoord ligt in de unieke positie van april als overgangsmaand tussen winter en zomer.
- Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
- Volg de interessante weerberichten op Youtube
Deelnemen aan discussie? Ben je geïnteresseerd om deel te nemen als weeramateur of liefhebber van het weer aan het weerforum? Onderaan dit artikel krijg je bliksemsnel & gratis toegang tot alle reacties. Je kan ook je eigen weerfoto’s uploaden.
Verschillende soorten neerslag
Om te begrijpen waarom april zo droog is, moeten we eerst kijken naar hoe neerslag ontstaat. We onderscheiden grofweg twee types:
1. Grootschalige (stratiforme) neerslag
Dit type regen hangt samen met lagedrukgebieden en fronten, waar warme en koude lucht elkaar ontmoeten. De warme(re) lucht wordt gedwongen op te stijgen, koelt af en vormt wolken en langdurige regen. Dit is typisch voor de wintermaanden, wanneer krachtige westenwinden voortdurend storingen vanaf de Atlantische Oceaan aanvoeren.
- De regenhoeveelheid wordt gemeten met een pluviometer.
2. Convectieve neerslag (buien)
In de zomer ontstaat regen vooral door opwarming van het aardoppervlak. Warme, vochtige lucht stijgt op, koelt af en vormt buien of onweerswolken. We noemen dit convectie. Deze neerslag is vaak kort maar intens en zeer lokaal.
April: tussen twee systemen in
April bevindt zich precies tussen deze twee regimes in, en dat is cruciaal.
In de winter waait de straalstroom krachtig en domineren sterke westenwinden. Die brengen depressies en fronten met zich mee, wat zorgt voor veel en vaak langdurige neerslag. Maar richting het voorjaar beginnen die westenwinden af te zwakken. Het gevolg: minder storingen en dus minder grootschalige regen.
- Geïnteresseerd in het weer? Schaaf je kennis dan bij met dit leuke weerboek!
Tegelijkertijd is de zon in april nog niet krachtig genoeg om het land sterk op te warmen. Daardoor blijft de convectie beperkt. De temperatuurverschillen in de atmosfeer zijn vaak nog te klein om stevige buien te ontwikkelen. Bovendien is de vegetatie nog in opstartfase, waardoor de verdamping (en dus de hoeveelheid vocht in de lucht) relatief laag blijft.
Het resultaat? Minder stratiforme regen en nog weinig zomerse buien. En precies die combinatie maakt april gemiddeld de droogste maand.
De rol van zee en temperatuur
Daarnaast speelt er nog een extra factor: de temperatuur van de zee. Na de winter is het zeewater nog relatief koud. Koude lucht kan minder vocht bevatten, en bovendien wordt convectie boven zee onderdrukt. Dat betekent dat ook vanuit maritieme luchtmassa’s minder neerslag wordt aangevoerd. In september, ook een tussenmaand, zien we het omgekeerde: de zee is dan nog warm van de zomer, wat net extra neerslag stimuleert, vooral aan de kust (kustconvergentie).
Maar waarom voelt april dan zo wisselvallig?
Toch ervaren veel mensen april als een wisselvallige maand. En dat april grillig aanvoelt, heeft vooral te maken met de snelle afwisseling van weertypes, niet met de totale hoeveelheid neerslag. Een typische aprildag kan bestaan uit zon, een korte bui, hagel (aprilse grillen) en weer opklaringen. Die buien zijn vaak fel, maar duren kort en treffen slechts een beperkt gebied. Daardoor blijft de totale neerslagsom relatief laag. Daarnaast zijn de atmosfeer en straalstroom in deze periode vaak dynamisch. Kleine verschuivingen kunnen snel ander weer opleveren, wat bijdraagt aan het imago van april als een onvoorspelbare maand. April doet wat ie wil .. het kan sneeuwen, maar ook al 25°C worden.
Recente trends: nog droger?
Interessant is dat april in delen van Europa de afgelopen jaren nóg droger is geworden. Sinds ongeveer 2007 komen opvallend droge aprils frequent voor in Centraal- en West-Europa. In sommige regio’s viel zelfs tot 50% minder neerslag dan gemiddeld. Deze trend wordt vaak gekoppeld aan blokkades door hogedrukgebieden boven de Noordzee en Centraal-Europa.
Zo’n blokkades houden storingen op afstand en zorgen voor langdurig droog en vaak zonnig weer. De gebruikelijke westcirculatie wordt als het ware “omgeleid” naar het noorden. Er zijn aanwijzingen dat veranderingen in de temperatuurverschillen tussen de polen en de tropen, mede door klimaatverandering, hierbij een rol spelen. Maar het exacte mechanisme wordt nog volop onderzocht en is nog onzeker.
April in een veranderend klimaat
Als we naar de lange termijn kijken, zien we dat bijna alle maanden in België en Nederland natter zijn geworden sinds het begin van de 20e eeuw, behalve april. Voor april is er echter geen duidelijke trend zichtbaar: de variatie van jaar tot jaar is groot, maar gemiddeld blijft de maand relatief stabiel. De winterneerslag neemt toe door warmere zeeën en meer vocht in de atmosfeer (Clausius Clapeyron). In de zomer zien we een complexer beeld: intensere buien, maar ook langere droge periodes door uitdroging van de bodem. Een droge lente, zoals we die de laatste jaren vaker zien, kan bovendien gevolgen hebben voor de zomer. Minder bodemvocht in april betekent een grotere kans op droogte later in de lente en zomer.
- Geïnteresseerd in het klimaat? Bestel dan dit leuke boek!
April doet dus misschien niet helemaal “wat hij wil”. Integendeel: de maand volgt juist een vrij logisch meteorologisch patroon. Door de afname van winterse storingen én het nog uitblijven van zomerse buien ontstaat een periode met gemiddeld weinig neerslag. En april 2026 lijkt daar opnieuw een mooi voorbeeld van te worden.
Volledige studie: Ionita, M., Nagavciuc, V., Kumar, R. et al. On the curious case of the recent decade, mid-spring precipitation deficit in central Europe. npj Clim Atmos Sci 3, 49 (2020). https://doi.org/10.1038/s41612-020-00153-8