25 november 2021 - 7 min. lezen
3 reacties 3

In de 21e eeuw wordt de maand november traditioneel en gemiddeld gezien gekenmerkt door de eerste vorst van het winterseizoen op grote schaal en de eerste sneeuw op de Ardense hoogten. Echter, in ons gematigde zeeklimaat, en zeker binnen de context van de opwarming van de Aarde, lijkt vorst en sneeuw in november steeds zeldzamer te worden. Een uitzondering daarop was de tweedaagse van 25 en 26 november 2005. Een heuse sneeuwstorm met veel (smeltende) sneeuw zorgde toen voor overlast in zowel BelgiĆ« en Nederland. Hoe ging het er toen ook al weer aan toe? Wat was de oorzaak van de storm? En wat waren de gevolgen? In onderstaande blog brengen we de herinneringen aan die beruchte dag nog eens naar boven en beschrijven we een terugblik naar de sneeuwstorm van 25 en 26 november 2005.

Deelnemen aan discussie? Ben je geĆÆnteresseerd om deel te nemen als weeramateur of liefhebber van het weer aan het weerforum? Onderaan dit artikel krijg je bliksemsnel & gratis toegang tot alle reacties. Je kan ook je eigen weerfoto’s opladen.

Synoptische situatie 25 en 26 november 2005

Ons verhaal van de terugblik naar de sneeuwstorm van 25 en 26 november 2005 begint met een zogenaamd “cut-off low“, een bel van koude lucht die eind november 2005 vanuit het Noordpoolgebied stilaan richting het zuiden koerste. Tijdens de nacht van 25 november zakte dit uitdiepend lagedrukgebied uit het noorden via de Noordzee verder af richting de Benelux. Tegen de middag bereikte de kern van het lagedrukgebied vervolgens het noorden van Nederland.

De synoptische situatie op 25 november 2005. Een sterk uitgediept lagedrukgebied voert vanuit het noorden erg koude lucht aan (Wetterzentrale).

Tijdens diens reis richting het zuiden zakte de oppervlaktedruk snel. De kerndruk bedroeg ongeveer 975 hPa wanneer het lagedrukgebied het noorden van Nederland bereikte. Het bracht bovendien ook een portie erg koude lucht met zich mee. Op 5 km hoogte zakte de temperatuur naar zo’n -40 graden. Men spreekt in dit soort situaties al wel eens van een zogenaamde “koudeput”.

De synoptische situatie op 25 november 2005. Een occlusiefront krult met een stevig windveld rondom de Benelux (KNMI).

Het bijbehorende occlusiefront trok vervolgens over de Benelux. Vooral ten zuiden van de lage drukkern bevond zich daarbij ook een stevig windveld. Vanaf het noorden begon het dan ook stevig te waaien. Het lagedrukgebied bleef vervolgens ter plaatste treuzelen, waarbij de kern ongeveer over het midden van Nederland tot stilstand kwam. De bijbehorende neerslagzone krulde om de kern heen en kon dan ook voor grote neerslaghoeveelheden zorgen!

De frontale structuur die rondom de lage drukkern krult over de Benelux is duidelijk te herkennen (Skystef.be, NOAA, Benn University).

Onstuimige nacht naar 25 november

In de nacht naar 25 november verslechterde het weer vervolgens zienderogen, met een sterke toename van de wind en reeds grote neerslaghoeveelheden. Er werd daarbij vooral langsheen de kustgebieden veel wind waargenomen. De hoogste windstoot werd gemeten in Hoek van Holland. Rond 2 uur ‘s nachts werd daar liefst 48 m/s (omgerekend 173 km/h) gemeten. Volgens het KNMI hoort deze windstoot bij de hoogste ooit gemeten in Nederland. In IJmuiden ging men richting 39 m/s (140 km/h).

Het windveld op 25 en 26 november 2005 (Meteociel.fr). Vooral ten zuiden van de kern is er veel wind, rond de kern is er net weinig wind.

Ook elders werden serieuze windstoten gemeten, in de orde van 20 tot 25 m/s (70 tot 90 km/h) in het binnenland. Het noorden van Nederland bleef grotendeels buiten het stevig windveld, doordat de kern zich over het midden van Nederland bevond.

Verder viel de eerste neerslag initieel nog grotendeels als regen, aangezien er nog net iets te zachte lucht aangevoerd werd. De sneeuwgrens bevond zich rond ongeveer 100-300 meter, waardoor enkel over de Ardennen reeds sneeuwvlokken naar beneden dwarrelden.

Maximale windstoot op 25 november 2005 (KNMI).

Van regen naar veel (smeltende) sneeuw op 25 en 26 november

Met licht positieve temperaturen in het laagland (veelal tussen 0 en 2 graden) viel de neerslag dus aanvankelijk grotendeels als regen. Stilaan transformeerde de neerslag zich echter steeds meer richting smeltende sneeuw en sneeuw in het centrum en het oosten van de Benelux.

De aangevoerde lucht werd namelijk steeds kouder en de wind luwde naarmate de kern van het lagedrukgebied naderde, waardoor ook het proces van neerslagafkoeling (isothermie) zich door zette. Vanwege de aanhoudende intensieve neerslag koelde de luchtkolom namelijk fel af. Over het westen en langs de kustregio’s was het echter nog een fractie te warm voor (natte) sneeuw.

De neerslagzones op 25 en 26 november 2005 met sneeuw als gearceerd (Meteociel.fr).

Alles bij elkaar genomen werd de sneeuwval ook door de weermodellen relatief goed in kaart gebracht. Het GFS model berekende zo een sneeuwhoeveelheid van liefst 20 cm per 6 uur in het midden en oosten van Nederland. In de loop van die beruchte vrijdag transformeerde de regen zich over de meeste delen van de Benelux dan ook in (natte) sneeuw. Enkel voor het westen bleek dit moeilijker te zijn. Doordat de bodem nog niet bevroren was, bleef de sneeuw in het begin echter moeilijk liggen.

Sneeuwverwachting volgens GFS op vrijdagavond 25 november 2005 (wetter3.de).

Sneeuwaccumulatie in het midden en oosten

Na verloop van tijd werd de sneeuwval zo intens en was de neerslagafkoeling zo gevorderd dat er in vele gebieden accumulatie optrad. Op grote schaal lag er uiteindelijk op 26 november in Belgiƫ en Nederland 5 tot 10 cm (natte) sneeuw. Op sommige plaatsen viel er echter wel 15 tot plaatselijk meer dan 30 cm sneeuw op delen van de Veluwe. Net doordat de temperatuur tijdens de sneeuw licht positief was, was de sneeuw bijzonder nat en daarom ook erg zwaar door de hoge waterfractie.

Door het tot stilstand gekomen lagedrukgebied werden daarom ook erg hoge neerslaghoeveelheden gemeten. Storingen en geclusterde buien bleven immers steeds rond de kern heen krullen. In het midden van Nederland is in die beruchte tweedaagse op sommige plaatsen meer dan 100 mm gevallen, wat meer is dan normaal in de hele maand november. De neerslagmeting in Deelen (KNMI) van 25 november 2005 had met een totale hoeveelheid van 87,9 mm in 24 uur een van de grootste dagsommen ooit in november gemeten. Plaatselijk werd er bovendien ook onweer waargenomen.

Sneeuwdek op de ochtend van 26 november 2005 volgens een simulatie (links, Weerplaza) en metingen (rechts, KNMI).

Veel file en overlast door sneeuwstorm

Op vrijdag 25 november leidde slechte weer tot wat nog steeds een van de drukste avondspitsen ooit was in de Benelux. Een lagedrukgebied gevuld met erg koude bovenluchten bracht ons namelijk een overvloed aan winterse neerslag. Bovendien verplaatste het lagedrukgebied zich traag, waardoor het slechte weer lange tijd aanhield. Verschillende clusters van winterse buien bleven zo lange tijd rond de Benelux heen draaien. Door het gewicht van de hevige (natte) sneeuwval waren ook veel takken elektriciteitskabels afgebroken, wat het extra gevaarlijk maakte. Niet verwonderlijk kondigde het KNMI dan ook een weeralarm af…

Het weeralarm afgekondigd door het KNMI op 25 november 2005 (KNMI).

Een terugblik naar de sneeuwstorm van 25 en 26 november 2005 herinnert ons dus aan een erg winterse novemberdag, waarbij het uitzonderlijk zware gewicht van de langdurige en intense natte sneeuw voor heel wat overlast zorgde. De sneeuwstorm van november 2005 zal dan ook nog lange tijd in het geheugen blijven zitten van menig persoon in de Benelux…

Yoni

Door Yoni

Afgestudeerd geograaf aan de KULeuven en doctorandus binnen klimatologie/glaciologie aan de VUBrussel. Binnen NoodweerBenelux ben ik vooral bezig met het schrijven van artikels en het programmeren van tools om bepaalde weerelementen te voorspellen.


Verder lezen

Alles bekijken
234 Prognose

Koel weer tot het weekend

1 dag geleden - 3 min. lezen