Winterdiscussie januari 2017

Met de winterse perikelen begin dit jaar zouden we het bijna vergeten. Vanwege het voltallig team van Noodweer Benelux wensen we iedere bezoeker van dit artikel en onze website een mooie start van 2017. Geluk en gezondheid kunnen we helaas niet afdwingen, toch wensen we jullie dit in overvloed. Dat 2017 een mooi weerkundig jaar mag worden met nieuwe boeiende updates op onze social media Facebook en Twitter. Dit jaar plannen we ook een grondige update van de website waarvoor we beroep doen op mensen die kennis hebben van WordPress en sterk zijn in het creatief programmeren. Deze mensen mogen zich altijd aanmelden op info@noodweer.be.

** Stormjagers die zich graag verbinden aan Noodweer Benelux kunnen zich tot en met februari 2017 vervoegen bij het team. Wij voorzien een gepassioneerd, jong en gedreven team met het oog op extra kansen op stormchasen binnen West-Europa. Mensen die zich willen aanmelden kunnen zich via bovenstaand mailadres aanmelden.

Startpositie van de winter in 2017

Naar goede gewoonte kunnen jullie straks opnieuw reageren onderaan dit artikel. Besprekingen en/of vragen graag onderbouwen met eventueel weerkaarten of de ervaring die veel mensen hebben opgedaan de afgelopen jaren. Zo kunnen we het kenniscentrum – dat Noodweer Benelux wil zijn – sterk blijven activeren. Daarnaast willen wij als team graag de ‘zoekfunctie’ bovenaan nog eens in de spotlights zetten. Er zijn ruim 1000 artikelen beschikbaar op noodweer.be met stuk voor stuk waardevolle inhouden die ook dit artikel kunnen ondersteunen. Antwoord niet meteen te vinden in dit artikel, even de zoekfunctie uitproberen 😉

locatie zoekfunctie

De zoekfunctie is bovenaan rechts te vinden op onze website.

Verdorie, spijtig, ’t is niet mogelijk… Termen die we begin januari meermaals hebben gebruikt. De opbouw van een Atlantische hogedrukgebied werd in de steigers gezet. Menig winterliefhebber stond op scherp vanwege de uitstroom van bijzondere koude luchtmassa’s uit het noorden van Europa. Deze arctische aanval leek uiteindelijk een muis te baren wat betreft winterweer in de Lage Landen. Het toont nog maar eens aan dat ondanks een goede tot uitstekende setting binnen de 144 uur het toch nog verkeerd kan uitdraaien.

Om dit alles even te kaderen heb ik er de uitvoer bij genomen van het ECMWF-weermodel op 28 december 2016. Noodweer Benelux – waaronder mezelf – stond in rep en roer vanwege de pracht van de vinger op de Atlantische Oceaan. De aanvoer van maritieme luchtmassa’s uit het westen werd geblokkeerd en koude polaire lucht zag haar kans om richting het zuiden uit te stromen. Een scenario met een potentiële sneeuwdump voor de Lage Landen werd ingetekend. De ontnuchtering op de werkelijke datum – 7 januari 2017 – kon niet uitblijven.

situatie geschetst op 28 december 2016

Winterse vooruitzichten op 28 december 2016 voor de datum van 7 januari 2017. Het Europees weermodel wordt door veel weerliefhebbers hoog in het vaandel gedragen wanneer het aankomt op winterse aspiraties.

Hieronder heb ik de weerkaart neergezet van de uiteindelijke configuratie op de weerkaarten. 7 januari 2017 werd voor de Lage Landen gekenmerkt door een log hogedrukgebied over de Atlantische Oceaan. Het lijkt op een Bartlett-hogedrukgebied dat met een diffluente/zwakke stroming uit het westen/zuidwesten de koude langzaam uit de Benelux zal duwen. Dit proces voltrekt zich in de loop van 7 januari 2017 met winterse problemen door onderkoelde neerslag.

Er werd in mindere mate sneeuw gerapporteerd door de invloed van het hogedrukgebied en een dikke smeltlaag die door weermodellen minder fors werd ingetekend. Allemaal cruciale elementen die het winterse gevoel van sneeuw de kop indrukten. Om nog maar te zwijgen van de mensen in het westen van België, daar hebben ze amper motsneeuw gezien.

log bartlett hogedrukgebied

Niks meer op te merken van die prachtige ‘vinger’ naar IJsland. In de plaats daarvan een flinke hoeveelheid kou boven Groenland die het hogedrukgebied vakkundig een kopje kleiner heeft gemaakt. De echte winterkou werd via een depressie nabij de Oostzee richting Centraal-Europa geïnjecteerd. Istanboel (Turkije) kreeg zelfs een heuse sneeuwstorm te verwerken.

Situatie in de stratosfeer

Meerdere keren tijdens de winterperiode zien we analyses voorbijkomen op social media over de stratosfeer. Een fancy parameter die voor mij alvast een grote flater heeft gemaakt in het eerste deel van de winterperiode 2016-2017. Tot in november hadden we een bijzonder verzwakte stratosfeer op quasi alle niveaus. Er werd op Twitter bijna een ‘ijstijd’ aangekondigd vanwege de grote kans op een volledige destabilisatie van de PV. Ook de berichtgeving van Noodweer Benelux werd hierdoor gekleurd.

gezondheid stratosfeer en polar vortex

Hoeveel de Polar Vortex op stratosfeer en troposfeer niveau een bijzonder moeilijk systeem is om te doorgronden is op deze grafiek duidelijk. Tijdens de maand november 2016 daalde de windsnelheid op 10 hPa als een blok naar beneden. Er was eventjes sprake van een mogelijke SSW (Sudden Stratospheric Warming), maar uiteindelijk bleef het beperkt tot een minor warming/Canadian warming. Niemand had verwacht dat de PV zich zo snel ging herstellen tijdens de maand december. De rode lijn overstijgt zelfs de gemiddelde waarde waardoor we toch echt wel ver van huis zijn…

Vandaag – 7 januari 2016 – moeten we vaststellen dat de stratosfeer en haar bijbehorende Polar Vortex een bijzonder ingewikkeld systeem is dat zich in 1.2.3 kan terugplooien tot een normale compacte variant. Ondanks die compacte PV tijdens december kwam uiteindelijk een poging tot blokkade op de proppen terwijl wordt aangenomen dat een downwelling al een tijdje was afgelopen. Het lijkt alsof de weerkaarten in slowmotion hebben gereageerd op deze warming in de stratosfeer en pas bij een compacte PV opnieuw interessant werden.

Visie Judah Cohen

Onze wetenschapper die gekend is van aer.com baseert zich jaarlijks op de hoeveelheid sneeuwval in Siberië. Ook de toename van de sneeuwval in oktober is een parameter die hij linkt met winterweer in West-Europa. Zo zou een sneeuwdek met een grote omvang boven Siberië een invloed uitoefenen op de stratosfeer welke vervolgens een terugkoppeling maakt met de positie van lage- en hogedrukgebieden in de troposfeer. Ondanks een forse toename van het sneeuwdek in oktober 2016 – dacht zelfs dat het met een record was – zien we nog steeds weinig invloed van oftewel een Russische beer of een solide blokkade op de Atlantische Oceaan.

toename sneeuwhoeveelheid boven Siberië

Op 20 november 2016 kwam Judah Cohen opzetten met deze ‘mooie’ grafiek die zijn winterse forecast kracht bijzet. De hoeveelheid sneeuw en omvang ervan is recordhoog te noemen. De interactie met de troposfeer/stratosfeer zouden wel eens maximaal kunnen zijn. Kans op blokkades die gunstig liggen voor Europa neemt significant toe. Helaas is dit ook achterhaald, want de koude heeft zich vooral geconcentreerd op het ZO van Europa en Noord-Amerika. De traditionele regio’s de afgelopen jaren.

Het wordt na de winter van 2015-2016 behoorlijk warm onder de voeten van Judah aangezien zijn vorige forecast met de SAI-Index volledig de mist in ging. We hebben natuurlijk nog 2 maandjes te gaan deze winter, dus wie weet wordt de heer zijn vel nog gered.

AO- en NAO-index en terugkoppeling naar troposfeer

Naast een verzwakte Polar Vortex, een snelle en forse hoeveelheid sneeuw boven Siberië is er ook nog de AO en NAO. Zonder al teveel in detail te treden – het volwaardig artikel is namelijk hier te lezen – is de AO en NAO een graadmeter voor de positie van lage- en hogedrukgebieden. Negatieve NAO’s zijn interessant voor West-Europa terwijl positieve NAO’s ons het gevaar van een zonale luchtcirculatie brengen.

Op onderstaande afbeelding zien we in oktober – november – december 2016 een relatief stabiele NAO met amper hoger + NAO-waarden. Enkel de periode tussen 16 december en 1 januari zien we een knik ontstaan waarbij we tijdelijk met zachtere luchtmassa’s te maken kregen. Op dit eigenste moment (7 januari 2017) is de NAO wederom positief met hogedruk nabij de Azoren en lagedruk nabij Groenland. Een situatie die niet gunstig is voor de retrograadse verplaatsing van hogedrukgebieden en/of solide blokkades.

huidige nao index 2017

Ondanks een knik in december 2016 hadden we te maken met een Europees hogedrukgebied en inversiekou. Dat leverde ons eind december, begin januari lage minima en maxima op. Aanvriezende mist en rijp waren logische gevolgen. Winterse neerslag was niet mogelijk vanwege de stabiele set-up.

Wat brengt de rest van januari 2017?

Deze discussie laat ik graag over aan de bezoekers/volgers van Noodweer Benelux. Daarbij moeten we aandacht hebben voor enkele factoren die momenteel in het nadeel spelen van winterweer in West-Europa. De vorming van een hogedrukgebied op de Atlantische Oceaan zal niet stabiel verlopen zolang de uitstroom van koude lucht nabij Groenland/New Foundland blijft doorgaan. De QBO is westelijk terwijl wordt aangenomen dat bij een oostelijke QBO de kans op winterweer toeneemt voor West-Europa.

Vervolgens is er nog geen sprake van een forse opwarming in de diverse lagen van de stratosfeer. Hou er rekening mee dat een SSW enkele weken nodig heeft om haar effect te laten gelden op niveau van de troposfeer. We noemen dat downwelling. Als de SSW dus niet snel komt, dan vindt de downwelling en de vorming van gunstige blokkades plaats in een te laat tijdsbestek in het weerkundig jaar waardoor de echte winterkou moeilijker tot in West-Europa komt.

  • Jelle Van den Berghe

    Goed gedaan. Kleine verbetering: we noemen dat downwelling ipv heten.😉

  • Thomas

    Ondertussen gaat de activiteit van de zon er ook een stuk op achteruit. Dit wordt duidelijk aangezien er al een week geen zonnevlekken meer geregistreerd zijn. Voorlopig gedragen de winters in West-Europa nog steeds volgens deze activiteit. Steeds betere en betere winters volgen zich op in de tijd de aarde de effecten van het afgelopen maximum “uitzweet”. Denk maar aan de recordwaardige El Nino van 2015. Naarmate het minimum volgend jaar of het jaar daarna bereikt wordt, neemt de kans op winters à la 2009-2013 ook significant toe. https://uploads.disquscdn.com/images/abd520b3e8887b093052a6197ed217b5adb5bdc800b88a9e9c9985d2dfb73a40.jpg

  • Uitstekend werk en vol passie geschreven. We zullen richting einde van de volgende week gaan zien dat we ook met slechte parameters wel iets van winterweer kunnen krijgen in de vorm van winterse buien. Met een ideale set-up voor de hoger gelegen gebieden. (Hoge Venen en het Sauerland).

  • Dries Denolf

    Heerlijk hoe je alle parameters, de interpretatie ervan en ons en onze reacties allemaal (jezelf incluis) relativeert. Eindelijk iemand die er voor durft uit te komen dat weer niet te vatten is in modellen. Nog niet

  • Nielss Gulabsonn

    Mooi artikel Nicolas!👍