21 december 2015 - 5 min. lezen 189 reacties

Winterweer, wat is dat ook alweer? De enige plek dichtbij huis waar wel blijvend winterweer heerst, is in onze vrieskist. Wil de winter nog komen dan begint de klok toch al wel wat verder te tikken. De dagen gaan namelijk alweer lengen. Een mooie weerspreuk vertelt ons “Gaan de dagen lengen, dan gaat de winter strengen”. Daar moeten we ons dan maar aan vasthouden.

Sommige weermodellen hebben die weerspreuk gelezen en tonen op termijn een krachtig hogedrukgebied boven Scandinaviƫ. Gaat het dan eindelijk toch gebeuren of loopt het weer met een sisser af en gaan we zacht het nieuwe jaar in?

November en december verlopen opvallend zacht

temperatuuranomalie
2015 verloopt normaal qua temperatuur. Opvallend is de piek op het einde van het jaar. De temperatuur schiet als een raket omhoog. (KNMI)

Het jaar 2015 leek een heel normaal jaar te worden. De temperatuur hield zich perfect aan de gemiddelde waardes en vol verwachting keken we dan ook uit naar deze winter waarbij mogelijk een iets koudere winter dan normaal door ons verwacht werd. Het liep vanaf november echter totaal anders. De temperatuur lag in november drie graden boven de norm en december doet daar nog een flink schepje bovenop.

De verwachting is dat december ruim vijf graden boven normaal gaat eindigen. Vanzelfsprekend maakt winterweer zo geen kans. De reden van het zeer zachte weer is een persistent, hardnekkig stromingspatroon uit zuidelijke richtingen. Regelmatig wordt warme lucht helemaal vanuit Afrika onze richting op geblazen.

Is de koude vlek op de Noordelijke Oceaan verantwoordelijk voor het huidige stromingspatroon?

Wereldtemperatuur
Bijna overal op de wereld warmer dan normaal. Geholpen door het fenomeen El NiƱo. Koud zeewater op de Noordelijke Atlantische Oceaan lijkt ook een (nadelig) effect te hebben op de invloed van ons weer. (NOAA)

El NiƱo is goed te zien op de weerkaart. Rode kleuren overheersen en die vertellen dat dit jaar bijna overal op de wereld warmer dan normaal verloopt. Dat is op zich niet gek, want dat is gebruikelijk tijdens en vlak na het optreden van een El NiƱo. Dit heeft dus niets met de opwarming van het klimaat te maken.

Er wordt ook gezegd dat het fenomeen El NiƱo juist zorgt voor afkoeling op de wereld. Het is nodig om de warmte op onze aardbol te lozen. Het duurt ongeveer anderhalf jaar en als het warme water voor de Zuid-Amerikaanse kust wordt weggedreven, volgt er een La NiƱa.

Poolwervel
Stevige poolwervel zorgt voor flinke depressieactiviteit op de oceaan. Een winterse hogedrukblokkade maakt zo weinig kans.

Waar we eerder beweerden dat de koude vlek (afwijking lagere temperatuur van het zeewater) op de Noordelijke Oceaan mogelijk een verstoring van de straalstroom teweeg zou kunnen brengen, zien we juist een hardnekkig, zuidelijk stromingspatroon terug. Het is nog niet bewezen, maar juist die koude plek in de oceaan zwiept de straalstroom op.

Dit zou dan kunnen komen door de temperatuurtegenstellingen tussen de evenaar en de Noordpool die nu maximaal zijn. Bovendien hebben we te maken met een stevige poolwervel en een zeer koude stratosfeer. De ideale ingrediƫnten om de straalstroom nog eens extra te voeden. Stevige blokkades in de vorm van hogedrukgebieden die dan op de juiste plaats komen te liggen voor winterweer (lees Scandinaviƫ) maken zo nauwelijks kans.

Poolwervel

Zwakke-vortex
Verzwakte poolwervel, begin december 2010. Door een stevige hogedrukblokkade op de oceaan duikt de straalstroom. Koude continentale lucht zorgt voor winterweer in een groot deel van Europa.

Een mooi voorbeeld van hogere temperaturen op het 850 hPa vlak rondom Groenland en IJsland, zagen we begin december 2010. De poolwervel werd hiermee zwakker en kon verschuiven. Op de oceaan ontstond een warmbloedig hogedrukgebied dat depressies een halt toe riep. Typisch een winterse blokkade. Dit zorgde bij ons voor koud winterweer met sneeuwval. De straalstroom liep ver zuidelijk over Spanje.

Amerikaans weermodel verwacht hogedrukgebied boven Scandinaviƫ

GFS-Scandihoog
Het Amerikaans weermodel komt met een winterse verrassing. Als dit uitkomt zegt de weerspreuk: Als het vriest op Driekoningendag (6 januari), dan vriest het dertien weken lang.

En toen toverde het Amerikaans weermodel ineens een hogedrukgebied boven Scandinaviƫ uit de hoed. Nog niet helemaal op de juiste positie voor echt winterweer, maar zeker hoopvol. Dit nog eens extra ondersteund door een aantal leden in het ensemble die wel degelijk voor lagere temperaturen gaan. Sommige zelfs al wat winters met vorst. Zou het dan toch?

Europees weermodel wil er niets van weten

hogedrukgebied-EC
Het gaat alweer mis bij het Europese weermodel. Zit ze ons nu te plagen of worden we voor de gek gehouden door het Amerikaans weermodel?

Dan het Europees weermodel. Dat ziet er al minder fraai uit voor de winterliefhebbers. Het hogedrukgebied schuift al snel op naar het oosten waarbij de wind alweer vlot teruggaat naar een zuidwestelijke richting. We missen namelijk een aantal parameters om een goede winterinval te laten slagen. De druk vanaf de oceaan is te groot met al die depressieactiviteit. Bovendien missen we een zogenaamde “trekpaard” onder het hogedrukgebied.

Ideaal zou zijn als er een lagedrukgebied ontstaat bij de Middellandse Zee (Genualaag) dat maakt het hoog sterker en standvastiger. Nu moet het hoog het vermoedelijk opgeven als verliezer van de strijd. Zo blijft het dus wachten op koning winter tenzij er een wonder gebeurt! Nogmaals de weerspreuk: Als de dagen gaat lengen, gaat de winter strengen.

Gastblog

Door Gastblog

Expert in weer en klimaat of een ander boeiende niche in de wetenschap? Geregeld worden wetenschappers aan het woord gelaten via een gastblog.


Verder lezen

Alles bekijken
79 Prognose

Herfstweer met regen en wind

1 dag geleden - 3 min. lezen