Brengt een hittegolf augustus toch nog een zomers slot?

Tot op heden verloopt augustus tamelijk koel en is er van langdurig zomerweer nog absoluut geen sprake geweest. Steeds weten depressies met koele lucht door te dringen tot boven West-Europa. De wind komt uit het westen en pikt daarbij veel vocht op vanaf de Noordzee waardoor het vaak bewolkt is. Toch lijken we volgende week over te schakelen op een compleet ander weerbeeld. Vanaf dinsdag breidt een stevig hogedrukgebied boven Centraal-Europa zich uit naar de Benelux.

De stroming draait naar het zuidoosten en hoger in de atmosfeer wordt veel warmte meegenomen. Dit leidt ertoe dat de temperatuur na maandag flink de lucht in gaat. In het algemeen stijgt het kwik naar zomerse waarden, maar de laatste modelruns persen er zelfs een reeks dagen met 30°C (tropische temperaturen) uit. Het brengt ons bij de vraag: is een hittegolf nog mogelijk? En wat zijn de gevolgen voor de gemiddelde maandtemperatuur indien een eventuele hittegolf augustus een warm einde brengt?

Criteria

Om van een hittegolf te kunnen spreken moeten er gedurende minimaal vijf dagen maximumtemperaturen van 25°C en meer (zomers warm) optreden. Op drie van deze vijf dagen moet het kwik tevens uitkomen boven de 30°C (tropisch warm). Dan is er ook nog een verschil tussen een landelijke en een regionale hittegolf.

Van een landelijke hittegolf spreken we als aan bovenstaande voorwaarden wordt voldaan op het officiële KMI-hoofdstation in Ukkel (België) of op het KNMI in De Bilt (Nederland). Wordt op een ander officieel meetstation wél aan de criteria voldaan, maar in Ukkel/De Bilt niet, dan is het een regionale hittegolf. In sommige gevallen kan een hittegolf wel meer dan één week aanhouden, in extreme gevallen zelfs ruim twee weken.

Verwachting voor hittegolf augustus

luchtdruk

Luchtdrukstijgingen boven Scandinavië zorgen ervoor dat de stroming in de loop van volgende week naar het zuidoosten draait. (bron: wetteronline.de)

bovenlucht

Door die zuidelijke stroming lopen de temperaturen op 1,5 kilometer hoogte sterk op naar waarden boven de 15 graden. Dit heeft zijn uitwerking aan de grond in de vorm van hogere temperaturen. (bron: wetteronline.de)

tmaxdinsdag

Maximumtemperaturen op dinsdag. De eerste zomerse dag van de komende periode. (bron: wetteronline.de)

tmaxwoensdag

Maximumtemperaturen op woensdag. Voor het eerst deze maand staat de 30 graden op de kaart. (bron: wetteronline.de)

tmaxdonderdag

Maximumtemperaturen op donderdag (bron: wetteronline.de)

tmaxvrijdag

Maximumtemperaturen op vrijdag. Mocht dit uitkomen (er is nog veel onzekerheid m.b.t. de vrijdag) dan hebben we nog één zomerse dag nodig voor een hittegolf. (bron: wetteronline.de)

hittegolf augustus

Volgens het weermodel EC zou het moeten lukken met die zomerse dag op zaterdag. In dat geval kunnen we spreken van een hittegolf. (bron: wetteronline.de)

Frequentie

In Ukkel is het sinds 1954 in totaal 19 keer tot een hittegolf gekomen. In De Bilt trad sinds 1901 maar liefst 26 keer een hittegolf op (let wel: de meetreeks is hier veel langer dan Ukkel). Als we inzoomen op De Bilt krijgen we de volgende verdeling over de maanden: mei heeft in een ver verleden 1 hittegolf voortgebracht, juni telt 5 hittegolven, juli maar liefst 17 en augustus 14. In september heeft er nog nooit een hittegolf plaatsgevonden. Op het eerste gezicht lijkt dit meer dan 26 hittegolven, maar het geeft een vertekend beeld. Veel hittegolven overschrijden namelijk diverse maanden (met name tussen juli en augustus).

Hittegolf augustus in de tweede maandhelft zeldzamer

Het is goed te merken dat het alweer veel eerder op de avond donkerder wordt ten opzichte van enkele weken geleden. In deze fase van het jaar wordt de lichtperiode dan ook elke dag 3 tot 4 minuten korter. Dat betekent dat er steeds minder tijd is om het aardoppervlak op te warmen. Daarnaast staat de zon eind augustus opmerkelijk lager aan de hemel dan eind juni waardoor er minder zonnewarmte onze breedtegraad kan bereiken. Al met al kost opwarming steeds meer moeite in de tweede helft van augustus. Dit is ook goed te zien aan de afnemende kans op een hittegolf: slechts 3 van de 14 augustus-hittegolven vonden plaats in de derde decade (21 t/m 31 augustus). Kortom, wil het deze zomer nog één keer echt warm worden, dan moet het statistisch gezien nu gebeuren.

Maandgemiddelde

De grote vraag is: geeft een hittegolf augustus toch nog een beetje kleur? Op dit moment ligt het lopende maandgemiddelde van augustus in Ukkel op 16,7°C en in De Bilt op 16,8°C, ruim een graad onder het normale gemiddelde. Augustus verloopt dus duidelijk aan de koele kant. Maar daar komt verandering in. Als we de weermodellen op de (middel)lange termijn in ogenschouw nemen, dan komt het uiteindelijke maandgemiddelde op beide locaties uit rond de 18,0°C. Voor Ukkel is dit precies normaal, voor De Bilt zelfs een halve graad boven normaal. Zo wordt het koude karakter van deze augustusmaand volledig weggepoetst.

Conclusie: We zullen nog moeten afwachten of het ook daadwerkelijk zo warm wordt als de weermodellen nu aangeven. In ieder geval is de kans op een wat langere periode met droog en warm weer groot te noemen.

Bronnen:

  • Weermodellen GFS en ECMWF zijn opnieuw fractie warmer geworden tegenover vorige dagen 😀

  • Bradley Lems

    Inderdaad. Pluim van GFS spreekt boekdelen. We zullen waarschijnlijk wel de hittegolf mislopen voor de kust althans door de dip van vrijdag. Een dag onder de 25 en het is afgelopen.

  • Terwijl GFS 12:00 ze opnieuw bruin bakt is het ECMWF voorzichtig deze avond. Op vrijdag mogelijk onweer om daarna licht herstel in te bouwen. Enkele tropische dagen blijven mogelijk gedurende de eerstvolgende 7 dagen. Geen slechte vooruitzichten.

  • Bradley Lems

    Mooi artikel dexy! Kans op hittegolf is erg klein maar bestaande. Volgens de laatste pluim zou zelfs regio zuidwest en de kust van belgië de kaap van 30 halen!

  • Rizky Taufik

    Ik zie enkel voor woensdag en donderdag 3O graden en meer staan op de door jou geplaatst kaarten, dan kan er op zaterdag toch nooit sprake zijn van een officiële en/of regionale hittegolf. Aan het begin van je artikel spreek je over minsten 3 dagen van 30 en meer om te kunnen spreken van een officiële hittegolf. Mijn excuses als ik dit een beetje corrigeer.