Winter en gladheidsbestrijding, er komt heel wat bij kijken

De eerste winterprik is inmiddels een feit in 2014. Afgelopen 24 uur kwam het tot sneeuwval in het zuiden van Nederland en het noorden van België. De gebieden in het uiterste westen en het uiterste oosten van België kregen beduidend minder tot geen sneeuwval. Probleem was de trekrichting van het lagedrukgebied en de noordelijke positie van de neerslagzone. De zones die geen sneeuw kregen werden op die manier vakkundig vermeden door de sneeuwval.

Merk op dat het in de nacht van vrijdag/zaterdag op meerdere plaatsen wel begon te sneeuwen. Zo werd het op de E17 van Gent richting Kortrijk gevaarlijk glad door matige sneeuwval. De bodemwarmte zorgde ervoor dat het sneeuwdek niet kon aandikken (accumuleren).

Wij willen echt iedereen op onze website, Facebookpagina en Twitter bedanken voor het delen en/of retweeten van waarschuwingen. Op een gegeven moment kwam onze server onder druk te staan vanwege de hoeveelheid bezoekers. Mogelijk dat de vermelding van noodweer Benelux op HLN en Demorgen hier een grote rol heeft ingespeeld. Bedankt aan de journalisten om onze berichtgeving strikt te volgen.

Winter en gladheidsbestrijding

Je staat er misschien niet bij stil maar de gladheidsbestrijders staan 24 uur per dag voor u klaar om de wegen begaanbaar te houden in weer en wind. Dit artikel gaat over de gladheidsbestrijding. Veel mensen weten wel dat het er is maar niet hoe het nu precies uitgevoerd wordt.

Ik wil hiermee kenbaar maken met welke barre omstandigheden de gladheidsbestrijders te maken kunnen krijgen en wil graag een stukje respect laten afdwingen voor de mensen die dag en nacht voor ons klaar staan om de wegen zo goed als mogelijk begaanbaar te houden voor het verkeer.

Wij vinden namelijk alles al snel normaal en gewoon en onze verwachting is dan ook een ¨zwarte schone weg¨ maar zo simpel is dat niet. In de Benelux is in principe de afspraak op autosnelwegen om gladheid zo veel als mogelijk te voorkomen. Ik beperk dit artikel tot Nederland omdat ik daarvan de afspraken en het beleid weet. Ik zal het meest over gladheidsbestrijding op de autosnelwegen hebben.

Ik belicht in het kort de werkafspraken, materiaal en de verschillende soorten gladheid. Het weer en de verschillende soorten wegdekken komen ook aan bod. Blijf dus even lezen want het is echt wel informatief. Ik wil het zelfs anders stellen, u stapt na het lezen van dit artikel anders in uw voertuig bij winterse omstandigheden.

Organisatie

In Nederland is Rijkswaterstaat als wegbeheerder verantwoordelijk voor de autosnelwegen. 5 Verkeerscentrales zijn in Nederland verdeeld om te zorgen voor een goede doorstroming en veiligheid te waarborgen voor het verkeer. De verkeerscentrales sturen de weginspecteurs aan die IM management taken uitvoeren. Tevens bedienen ze de matrixborden boven de weg.

Omdat de verkeerscentrales over een heleboel camera’s beschikken zijn ze spin in het web om gladheid te lokaliseren. Enerzijds door meldingen van de politie of de weginspecteurs en anderzijds dus door de camerabeelden. De gladheidscoördinator werkt dus nauw samen met de weginspecteurs en de verkeerscentrales.

verkeerscentrale Hellmond

Beleid van gladheidsbestrijding

In het beleidsplan is omschreven waaraan de gladheidsbestrijding zich moet voldoen. Ik ga daar nu niet teveel over uitweiden want dat wordt veel te taai om dit allemaal door te lezen. Enkele aspecten wil ik wel even kort toe lichten. De weggebruiker moet er van kunnen uitgaan met in achtneming van de beheersgrenzen dat er voor hem geen verschillen bestaan van bestrijdingsbeleid.

De weggebruiker moet dus weten waar hij aan toe is wat hij kan verwachten als er kans bestaat op gladheid. Gladheidsbestrijding staat voor Rijkswaterstaat hoog in het vaandel. Doelstelling is dat er in principe geen gladheid ontstaat al kan daar natuurlijk in barre weersomstandigheden niet altijd aan voldaan worden.

Prioriteit voor preventie dus. Waarbij veiligheid voor het verkeer op de eerste plaats komt en daarna de doorstroming. De gladheidscoördinator is verantwoordelijk voor het opzetten van een strooiactie die trouwens door de aannemer uitgevoerd wordt namens Rijkswaterstaat.

Het weer tijdens een winterperiode

Het is niet zo moeilijk om te vertellen dat het weer van grote invloed is in de gladheidsbestrijding. Het strooiseizoen loopt van november tot april. De eerste perikelen beginnen vaak bij helder weer in de nacht waarbij de temperatuur richting het vriespunt daalt. Men kan dan voldoen met het strooien van de bruggen in plaats van het gehele gebied.

ijslaagje op brug

Later in het seizoen koelt ook de ondergrondtemperatuur af en moeten alle wegen gestrooid worden. Er kunnen verschillende soorten gladheid onderscheiden worden. Gladheid door neerslag. Gladheid door bevriezing van natte weggedeeltes en condensatiegladheid. Dit laatste treedt het vaakst op als de temperatuur van het wegdek onder het dauwpuntstemperatuur daalt.

Hiermee vindt continu vochttoevoer plaats naar het wegdek die bevriest als ook de wegdektemperatuur onder het vriespunt ligt. Vaak zien we dit bij westelijke winden waarmee vocht van de Oceaan aangevoerd wordt. Regelmatig hebben we dan ook te maken met wisselvallig weer waarbij het tot neerslag komt zodat we dan ook met natte wegen te maken hebben.

Bij een hogedrukgebied in de buurt valt ook nog eens de wind weg wat een ideale situatie is voor afkoeling bovendien is de kans op helder weer (in de nacht) dan groter. Bewolking (en wind) remt de afkoeling af. Zie het als een deksel op de pan waarbij de warmte in de pan blijft. Anderzijds zorgt bewolking overdag voor minder instraling van de zon zodat de temperatuur in sommige situaties dan lager kan blijven. Condensatiegladheid is prima te bestrijden, moeilijker wordt het bij sneeuwval en bij ijzel is de gladheid heel lastig te bestrijden.

Systeem om gladheid te melden

Waar halen de gladheidscoördinatoren dan hun informatie vandaan met betrekking tot het verwachten van eventuele gladheid? Daar hebben ze iets moois voor bedacht. Het gladheidsmeldsysteem (gms) Dit systeem meet de wegdektemperatuur, luchttemperatuur, neerslag, aanwezigheid dooimiddel (zout) en de dauwpuntstemperatuur.

Op de computer kunnen ze hierbij inloggen en de gegevens van de meetpunten rechtstreeks uitlezen. Uiteraard zijn de meetpunten geplaatst op kritische koude locaties waardoor een zo goed mogelijk beeld verkregen kan worden van het gehele areaal. Tevens beschikt de gladheidscoördinator tot de mogelijkheid om contact te nemen met een aangewezen weerbureau om hen van extra informatie te voorzien. Dit is handig als er sneeuw of ijzel verwacht wordt waarbij aanvang en het einde van de neerslag heel belangrijk zijn om tot een goede gladheidsbestrijding te kunnen komen.

Bron foto’s: weer.nl & omroepbrabant.nl