Sneeuw in Zuid-Afrika door Antarctische kou

Niet alleen Zuid-Afrika en Lesotho, maar ook delen van Namibië en Botswana zijn in de greep van winterse kou. Sinds dit weekend en begin volgende week grijpt een koudebel uit de Zuidelijke Oceaan om zich heen. Sneeuw in Zuid-Afrika zal vallen in minstens 8 van de 9 provincies. Waarschuwingen en code geel voor zware sneeuw zijn uitgevaardigd, vooral in de hoger gelegen plateaus en bergen, en in Lesotho. Misschien niet bij de deur, maar we geven het weer in Afrika graag wat aandacht.  

Weer in Afrika hebben we nog niet zo vaak onder de loep genomen, maar toch is het boeiend uit te pluizen welke fenomenen en extremen dit continent voorgeschoteld krijgt. Zuidelijk Afrika wordt namelijk begrensd – en beheerst – door drie oceanen (de Indische, Atlantische en Zuidelijke Oceaan).

• Weerliefhebber? Volg ons ook op Twitter en Facebook
• Volg de interessante weerberichten op Youtube

Grote oceaanstromingen clashen aan de kusten met elkaar, en ondanks een deels mediterraan klimaat in Zuid-Afrika, is de zee op sommige plaatsen ijskoud door de sterke Benguelastroom uit de Zuidzee, gevoed door Antarctische kou. Bovendien is het klimaat van Zuid-Afrika ook zeer sterk onderhevig aan schommelingen van de ENSO, die vooral impact heeft op droogte.

En nu dit deel van Afrika in de greep ligt van de zuidelijke winter, onderzoeken we wat er precies gaande is.

• Sneeuw in Afrika … en hitte in de Benelux.

Sneeuw in Zuid-Afrika en Lesotho

In acht van de negen provincies gaat het sneeuwen, wat vrij uitzonderlijk weer in Zuid-Afrika is. Toch is sneeuw op de hoogste tafelbergen (bij Kaapstad, en in de Drakensbergen) niet ongewoon. Maar nu valt er wel degelijk veel sneeuw. Enkel de Limpopo-provincie (in het noordoosten) blijft buiten schot.

• 2022: tropische depressie Issa en overstromingen in Zuid-Afrika.

Gisteren kwam een sterk koufront aan land aan de Kaap. Het heeft reeds hevig geregend in het westen van de Westkaap. De neerslagzone is vandaag meer verspreid, en schuift op naar het oosten. Koud, nat en winderig weer in grote delen van de Kaapprovincies worden in het kielzog van dit koudefront meegetrokken.

De eerste lichte sneeuwval viel zaterdagavond in berggebieden zoals de Cederbergen (Westkaap), evenals de Nuweveld- en Roggeveld-bergen (Noordkaap). In Lesotho is de sneeuwval heviger.

• Bij sneeuwval is strooizout handig!

Afgesnoerde hoogtelaag of cutoff-low

Zondag verspreidt de sneeuw zich naar de hogere delen van de Karoo-regio. In de noordelijke hooglanden van de Oostkaap sneeuwt het ook. In Lesotho blijft de kans op zware sneeuwval het grootst.

Op maandag komt een afgesnoerd lagedrukgebied achter het koufront aanzetten. Daardoor dalen de temperaturen verder en komt sneeuwval mogelijk ook voor in het zuiden van Gauteng (waar Pretoria en Johannesburg zich bevinden) en het zuidelijke Hoogveld van Mpumalanga (vroeger: Oost-Transvaal).

• Ook aan de Westkust van Noord-Amerika zijn afgesnoerde hoogtelagen of cut-off lows een turbulente gast.

Zware sneeuwval in Lesotho, tot 60 cm sneeuw

Verder wordt op maandag zware sneeuwval verwacht in Lesotho (tot 60 cm) en de grensregio’s van de Vrijstaat, KwaZoeloe-Natal en de zuidelijke Drakensbergen. In KwaZoeloe-Natal, met name in het westen en rond het plaatsje Underberg (aan de voet van voorgenoemde bergen), zal het op maandag zwaar sneeuwen bij extreem lage temperaturen. Ook in delen van de Vrijstaat-provincie, met name het oosten, kan een lichte sneeuwlaag vallen. Meer zware sneeuw wordt verwacht rond de Sanipas (route tussen Lesotho en Zuid-Afrika) en omliggende bergen.

• Lees hier meer over het weer.

Het vriest in Namibië en Botswana

Ook in Namibië en Botswana daalt het kwik heel sterk, vooral morgen, hoewel het niet tot sneeuwval komt. Maar het kwik schommelt rond het vriespunt en blijft hangen rond de 5 graden. Windhoek krijgt ’s nachts ook te maken met lichte vriestemperaturen, en ook in Botswana kan de temperatuur ’s nachts tot net onder nul dalen. Pas aan de noordelijke grenzen van dit land, bij Zimbabwe, is het rond de 10 graden. De koude zone is wel degelijk zeer uitgestrekt.

Maar waar komt deze kou vandaan?

Antarctische hoogtelaag

Eigenlijk is hier een fenomeen aan het werk dat we ook in het noordelijk halfrond zien. Een losgeslagen kronkel van de zuidelijke straalstroom stroomt om zuidelijk Afrika heen en staat toe dat koude polaire lucht naar lagere breedtegraden stroomt.

Een hoogtelaag raakt bovendien afgesnoerd – waar hebben we dat nog gehoord – van de algemene stroom en zorgt voor de sterke neerslag. De aandrijfmotor voor de koude weer zijn twee drukgebieden op zee, een hoog en een laag. Lucht draait in tegengestelde richting rond deze drukkernen (ten opzichte van de noordelijke hemisfeer); wat erop neerkomt dat ijskoude polaire lucht naar het noorden stroomt.

En zo krijgen we sneeuw in Afrika.

Afgesnoerde hoogtelagen? We kennen ze uiteraard in Spanje, waar ze veelvuldig voorkwamen deze lente, maar vooral gevaarlijk zijn in de herfst.

Bron.