Overstromingen Spanje 2024: tweede oorzaak gevonden
0
Eind oktober 2024 werd de provincie Valencia in Spanje getroffen door een uitzonderlijk sterke DANA. De gevolgen van dat noodweer waren catastrofaal. Meer dan tweehonderd mensen kwamen om het leven. De materiële schade liep op tot miljarden euro’s. Onderzoekers hebben nu een nieuwe oorzaak van de overstromingen in Spanje gevonden. Die ligt buiten de Middellandse Zee.
- Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
- Volg de interessante weerberichten op Youtube
- Overstromingen Spanje 2024.
In sommige gemeenten, zoals Turís, viel in nog geen 24 uur meer dan 700 liter regen per vierkante meter. Met andere woorden: op één dag viel er meer neerslag dan gemiddeld in heel Spanje in een volledig jaar, en bijna zoveel als gemiddeld in België in een jaar. Rivieren traden buiten hun oevers, dorpen en steden liepen onder de bruine modder en infrastructuur werd zwaar beschadigd. Dodelijke modderstromen en flashfloods richten bijzondere ravage aan.
- Flashfloods treden vaak op in de VS: daar heeft men zelfs een flasflood alley.
- DANAs maken meer kans door een grillige straalstroom, waar een koud stuk van wordt afgesnoerd.
Nieuw onderzoek overstromingen Valencia 2024
Een nieuwe studie van onderzoekers van het Barcelona Supercomputing Center werpt nu nieuw licht op de oorzaken van dit extreme weer in Spanje. Volgens het onderzoek speelde de uitzonderlijk warme Middellandse Zee een belangrijke rol in de intensiteit en totale neerslagsom van deze uitzonderlijke gebeurtenis. Dat is al vrij veel besproken en komt steeds terug bij extreem weer in en om het Middellandse Zeegebied.
- Ook de Canarische Eilanden worden soms door DANAs getroffen.
Maar de wetenschappers ontdekten nog een tweede, tot nu toe weinig onderzochte factor. Ook de Noord-Atlantische Oceaan was in die periode ongewoon warm. Die warmte zorgde voor nog meer vocht in de atmosfeer. Dat creëerde omstandigheden waardoor de waterbom boven Valencia zulke proporties kon aannemen.
- De Cantabrisch Zee bij Noord-Spanje was vorige zomer ook warmer dan normaal.
Invloed Noord-Atlantische Oceaan bij de overstromingen Spanje 2024
De studie, gepubliceerd in het magazine Weather and Climate Extremes, is de eerste die de invloed van de Noord-Atlantische Oceaan op deze specifieke DANA-episode systematisch onderzoekt.
Een DANA is een depressie op hoogte, een veelvoorkomend fenomeen dat de oostkust van Spanje en soms van Zuid-Frankrijk treft. Het is een natuurlijk fenomeen, maar wordt versterkt door klimaatverandering. De impact en de schade worden op hun beurt versterkt door onduurzaam landgebruik, waaronder ontbossing.
- De vrees voor overstromingen zit er in Spanje dik in, vooral in de herfst wanneer de zeeën nog warm zijn van de zomer.
Klimaatmodel met supercomputer MareNostrum
Om te begrijpen hoe de hoge zeewatertemperaturen de neerslag beïnvloedden, maakten de onderzoekers gebruik van de supercomputer MareNostrum 5. Met deze krachtige modellen voerden ze gedetailleerde simulaties van de atmosfeer uit.
- Geïnteresseerd in het klimaat? Dan is deze literatuur iets voor jou!
Daarbij vergeleken ze verschillende scenario’s: één met de werkelijk gemeten zeewatertemperaturen en andere met temperaturen die normaal zijn voor die tijd van het jaar.
Portugal en Spanje eerder dit jaar: Fujiwara-effect, atmosferische rivier en regen.
Warmere Atlantische Oceaan: droeg tot 15% aan de neerslag
De resultaten zijn opvallend. Zonder de uitzonderlijk warme wateren van de Middellandse Zee en de Noord-Atlantische Oceaan zou de regenval tijdens de rampdagen naar schatting tot 40 procent minder intens zijn geweest. Alleen al de bijdrage van de Noord-Atlantische Oceaan zou de intensiteit van de neerslag met ongeveer 15 procent hebben versterkt.
Onderzoek extreem weer
Kwestie van schaal
Het onderzoek accentueert een belangrijk inzicht. Hoewel de gevolgen van klimaatverandering zich lokaal manifesteren, spelen de processen die het voeden zich op veel grotere schaal af. De overstromingen in Valencia in 2024 waren duidelijk niet alleen het gevolg van een lethale cocktail van lokale atmosferische omstandigheden óf enkel de opwarming van de Middellandse Zee vlakbij de kust. Ook het bredere oceaansysteem, op regionale en zelfs mondiale schaal, speelde mee.
- Ooit al gehoord van een stormglas?
Volgens hoofdauteur Ramiro Saurral moet men bij het onderzoek naar extreem weer altijd verder kijken dan het getroffen gebied zelf. De toestand van de oceaan, zelfs duizenden kilometers verderop, kan een doorslaggevende invloed hebben op de kracht van een weersysteem en uiteindelijk op de omvang van de schade.
- Hoe oceanen de wereld beïnvloeden, is goed te zien in de effecten van de ENSO.
Extreme gebeurtenissen voorspellen
Dit inzicht is ook maatschappelijk relevant. Een beter begrip van de wisselwerkingen tussen oceaan en atmosfeer kan helpen om extreme gebeurtenissen beter te voorspellen. Dat is cruciaal, niet alleen om mensen, diensten en infrastructuur te beschermen, maar ook voor ruimtelijke planning, noodhulp en tijdige waarschuwing.
Klimaatmodellen: Digital Twin
Initiatieven zoals het Europese project “Destination Earth” spelen daarbij een sleutelrol. Binnen dit programma wordt gewerkt aan een digitale “tweeling” van het klimaatsysteem, de zogenaamde Climate Change Adaptation Digital Twin. Met behulp van uiterst gedetailleerde simulaties kan dit systeem op wereldschaal analyseren hoe oceaan- en atmosferische processen extreme gebeurtenissen sturen.
- Meer over klimaatmodellen.
Volgens klimaatwetenschapper Francisco Doblas-Reyes van het Barcelona Supercomputing Center zijn zulke modellen essentieel om de complexe dynamieken van het klimaatsysteem te begrijpen, vooral omdat klimaatfenomenen wereldwijd niet geïsoleerd optreden maar verbonden zijn.