Iberisch Schiereiland in de greep van septemberhitte, lokaal 40 graden

Waar blijft die herfst? Dat vragen mensen in Spanje en Portugal zich af. De planeet tolt gestaag richting herfstequinox, terwijl beide landen gevangen blijven zitten in schroeiende en ongewone septemberhitte. Een uitzonderlijke warmte-afwijking doet de temperaturen tot 40 graden Celsius oplopen in de zuidelijke helft van het Iberisch Schiereiland. Wat is er aan de hand, en hoelang duurt de hitte nog?  

• Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
• Volg de interessante weerberichten op Youtube

Anomaliekaarten tonen dat in verschillende regio’s de waarden inmiddels 10 tot 12 graden hoger liggen dan normaal voor deze tijd van het jaar, een afwijking die meteorologen als bijzonder zorgwekkend bestempelen.

De toon werd maandag reeds gezet: in El Granado (Sevilla) steeg het kwik tot 38,9 graden, in Badajoz tot 38,5 graden. En dat was nog maar een voorproefje. De maxima stijgen verder. Op sommige plaatsen wordt het ronduit verzengend. Vooral in het zuidwestelijke kwadrant van het Iberisch Schiereiland dreigt de thermometer de 40 graden aan te tikken. Dat is een waarde die we normaal alleen in hartje zomer zien.

• Houd je huis koel met deze airco.

Stabiel hogedrukgebied oorzaak van septemberhitte

De oorzaak ligt in een stabiel hogedrukgebied dat regen en koele lucht vanaf de Atlantische Oceaan volledig tegenhoudt. Onder invloed van een rug van hoge druk stapelt zich boven Spanje en Portugal een buitengewoon warme luchtmassa op. Die lucht warmt nog verder op, zodat de landen deze week in een broeierige koepel terechtkomen.

Ook straalstroom speelt een rol

De straalstroom is vaak de eindverantwoordelijke van regionale weerpatronen. Nu ligt de straalstroom ten noorden van het Iberisch Schiereiland, waardoor koelte uit Noord-Europa of de Atlantische Oceaan gewoon geen kans krijgen.

Waarschuwingen voor hitte

De Spaanse weerdiensten hebben inmiddels waarschuwingsniveaus afgekondigd. Op dinsdag liepen de temperaturen overal verder op, behalve in het noordoosten, waar plaatselijke buien enige verkoeling brachten. In Extremadura, het westen van Castilla-La Mancha en het binnenland van Andalusië stijgen de waarden tot boven de 35 graden. Voor provincies als Ávila, Córdoba, Sevilla en Jaén zijn er gele waarschuwingen van kracht wegens temperaturen boven de 38 graden.

• De Balearen kregen vorige week nog zwaar weer te verwerken.

Woensdag intensiveert de hitte en schuift op naar het oosten en noorden. In het oostelijk deel van de Cantabrische kust stijgen de waarden opvallend, terwijl ook in Toledo maxima van boven de 36 graden worden verwacht. Zelfs op de Canarische Eilanden blijft het warm, die normaalgezien wat gematigder zijn dankzij de oceaan. Daar wordt het tot 34 à 36 graden. De calima, fijn Saharazand dat de lucht troebel maakt, maakt de situatie niet aangenamer.

• Hittekoepel in Spanje begin deze zomer.

Donderdag piek van septemberhitte

De piek van deze ongewone septemberhitte wordt donderdag verwacht. Dan zal vrijwel het hele land puffen. In steden als Badajoz, Ciudad Real, Córdoba, Sevilla en Jaén lopen de temperaturen op tot 38 à 40 graden. Madrid, Valladolid, Zaragoza en Logroño moeten rekenen op rond de 35 graden. Zelfs in het normaliter gematigde Cantabrië stijgt het kwik boven de 30 graden. Verkoeling zoeken is de boodschap. Het is raar om in september te waarschuwen voor de risico’s van warmte op de gezondheid.

• Zorg dat de vochtigheid van je lucht op een gezond niveau blijft. Bestel je luchtbevochtiger hier.

Weekend brengt verkoeling

Er is licht, of verkoeling, aan het einde van de tunnel. Tegen het weekend verwachten we een omslag. Vanuit de Atlantische Oceaan nadert een diepe depressie en een koudefront met koelere lucht. Vanaf vrijdag zouden de temperaturen in het noorden en zuiden van het land al beginnen te dalen, al blijft het in de meeste regio’s nog warm.

Het echte verschil zou in het weekend voelbaar worden: dan koelt het merkbaar af in een groot deel van het schiereiland, vooral in het westen en naar zondag toe.

Naar het einde van de week nemen de kansen op neerslag ook toe, vooral in het oosten van Spanje.

Kansen op onweer in Spanje

In het oosten aan de Middellandse Zee zijn de kansen op onweer over het algemeen iets hoger, door een hogere luchtvochtigheid en ook de warmere zee. Die kansen verhogen naar het weekend toe, en vooral noordoost Spanje zet zich beter schrap voor onweer vanaf zondag.

Maar voorlopig moet Spanje nog even bereid zijn hete, zomerse dagen midden in september te incasseren. Het fenomeen past in een bredere trend van steeds frequentere en intensere hittegolven in Zuid-Europa. Meteorologen benadrukken dat de combinatie van klimaatverandering en atmosferische blokkades zorgt voor situaties die vroeger uitzonderlijk waren, maar nu steeds vaker voorkomen.