El Niño is terug: wereldtemperatuur in 2027 naar een nieuw absoluut record?
0
Na enkele jaren met uitzonderlijk hoge wereldtemperaturen (2024 was het warmste jaar tot nu toe) lijkt een nieuwe belangrijke speler opnieuw sterker op de voorgrond te treden: El Niño. De laatste verwachtingen tonen dat de tropische Stille Oceaan verder opwarmt en dat de kans groot is dat El Niño de komende maanden verder versterkt tot een Super El Niño. Daarmee neemt ook de kans toe dat de wereldtemperatuur naar een nieuw absoluut record stijgt in 2027. Maar wat betekent dat precies? En mogen we El Niño aanwijzen als oorzaak van de huidige extreme warmte? Het antwoord is genuanceerd. El Niño kan de wereldtemperatuur tijdelijk een extra duw geven, maar de basis waarop dat gebeurt is vandaag al veel warmer dan vroeger door de menselijke uitstoot van broeikasgassen.
- Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
- Volg de interessante weerberichten op YouTube
- Bekijk zelf de weerkaarten op onze site
Deelnemen aan discussie? Ben je geïnteresseerd om deel te nemen als weeramateur of liefhebber van het weer aan het weerforum? Onderaan dit artikel krijg je bliksemsnel & gratis toegang tot alle reacties. Je kan ook je eigen weerfoto’s uploaden.
Wat is El Niño ook al weer?
El Niño is een natuurlijk klimaatfenomeen in de tropische Stille Oceaan. Normaal waait de passaatwind warm oppervlaktewater richting Indonesië en Australië. Tijdens een El Niño verzwakt dat systeem. Daardoor schuift warm water meer naar het centrale en oostelijke deel van de tropische Stille Oceaan. Het effect is wereldwijd voelbaar.
De tropische Stille Oceaan is een enorme warmtebron voor de atmosfeer. Wanneer die oceaan warmer wordt dan normaal, verandert de verdeling van warmte, vocht en neerslag wereldwijd. Daardoor kunnen weerpatronen verschuiven, met meer kans op droogte in sommige regio’s en meer neerslag of overstromingen in andere. El Niño betekent niet dat het overal warmer en droger wordt. De effecten verschillen sterk per regio en seizoen. Voor Europa en de Benelux is de rechtstreekse invloed meestal minder duidelijk dan in tropische gebieden, maar via veranderingen in de straalstroom, oceaantemperaturen en grootschalige luchtdrukpatronen kan El Niño wel mee de achtergrondcondities beïnvloeden.
De actuele toestand: El Niño wordt sterker
De laatste verwachtingen wijzen op een duidelijke versterking van El Niño in de tweede helft van 2026. Zowel oceaan- als atmosfeersignalen beginnen beter op elkaar aan te sluiten. Dat is belangrijk, want voor een volwaardige El Niño moet niet alleen de oceaan warmer worden, ook de atmosfeer moet daarop reageren. Volgens de recente verwachtingen is de kans groot dat El Niño al zeker tot begin 2027 aanhoudt.
Sommige modelberekeningen laten zelfs een sterke tot zeer sterke El Niño zien richting het einde van 2026, tot een afwijking van 3-4! Dat betekent dat de grootste impact op de wereldtemperatuur mogelijk niet meteen in 2026, maar vooral in 2027 zichtbaar wordt. Dat komt doordat de wereldtemperatuur vaak met enige vertraging reageert op El Niño. De oceaan warmt eerst op, daarna wordt meer warmte aan de atmosfeer afgegeven. Historisch zien we dan ook vaak dat het jaar na de piek van El Niño uitzonderlijk warm uitvalt.
Waarom 2027 mogelijk een recordjaar wordt
De timing van deze El Niño is opvallend. De wereld bevindt zich al op een extreem hoog temperatuurniveau. 2024 was wereldwijd ongeveer 1.53°C warmer dan het pre-industriële klimaat en geldt als het warmste jaar ooit gemeten. Daarna bleef ook 2025 uitzonderlijk warm en verloopt 2026 tot nu toe ook uitzonderlijk warm. Daar komt nu mogelijk een versterkende El Niño bovenop. De Wereld Meteorologische Organisatie en het Britse Met Office verwachten dat de wereldtemperatuur in de periode 2026–2030 zeer hoog blijft. Volgens hun laatste projecties is er een grote kans dat minstens één jaar in die periode warmer wordt dan 2024, het huidige recordjaar. Vooral 2027 springt eruit als kandidaat voor een nieuw absoluut warmterecord. Dat betekent niet dat elk land of elke regio dan automatisch zijn warmste jaar ooit krijgt, maar wel dat de gemiddelde temperatuur over de hele planeet mogelijk hoger uitkomt dan ooit gemeten. Volgens verschillende recente simulaties zou 2027 wel eens rond +1.7°C kunnen uitkomen.
El Niño bovenop klimaatverandering
El Niño is een natuurlijk fenomeen en bestond ook vóór de menselijke klimaatopwarming. Maar vandaag speelt El Niño zich af in een wereld die al sterk is opgewarmd. Je kan het vergelijken met een trap. Klimaatverandering heeft de hele trap hoger gemaakt. El Niño is dan een tijdelijke sprong naar een hogere trede. Zonder klimaatverandering zou een sterke El Niño ook een warm jaar veroorzaken, maar niet op het huidige extreme niveau. Daarom zien we vandaag dat natuurlijke variabiliteit en menselijke klimaatopwarming elkaar versterken. El Niño bepaalt mee de pieken van jaar tot jaar, maar de stijgende langetermijnlijn wordt gedreven door broeikasgassen. Dit is mooi te zien hieronder. De warmste jaren waren vaak El Niño jaren terwijl de koelere jaren La Niña jaren waren binnen een algemeen stijgende trend.
Tijdelijk boven 1.5°C: wat betekent dat?
De kans is groot dat minstens één van de komende jaren dus opnieuw (tijdelijk) boven 1,5°C opwarming uitkomt ten opzichte van het pre-industriële klimaat. Dat klinkt alsof de grens van het Klimaatakkoord van Parijs dan definitief overschreden wordt, maar zo eenvoudig is het niet. De grens van 1,5°C in het Klimaatakkoord verwijst naar de langjarige gemiddelde opwarming, meestal bekeken over een periode van ongeveer 20 jaar. Eén afzonderlijk jaar boven 1,5°C betekent dus niet automatisch dat het klimaatakkoord is mislukt. Maar het is wel een duidelijke waarschuwing. Hoe vaker afzonderlijke jaren boven 1,5°C uitkomen, hoe dichter we bij een structurele overschrijding komen. Tijdelijke overschrijdingen worden dus steeds minder uitzonderlijk en steeds meer een teken van waar het klimaat naartoe evolueert.
Wat betekent dit voor het weer (in de Benelux)?
Een sterkere El Niño verhoogt ook de kans op weerextremen in verschillende delen van de wereld. Klassiek zien we tijdens El Niño vaak meer droogte en hitte in delen van Zuidoost-Azië, Australië en Zuidelijk Afrika, terwijl andere regio’s net gevoeliger worden voor hevige regenval en overstromingen. Ook tropische stormactiviteit kan verschuiven. In sommige oceaanbekkens wordt orkaanactiviteit geremd, terwijl elders juist gunstigere omstandigheden kunnen ontstaan. Daarnaast kan El Niño de wereldwijde oceaantemperaturen verder verhogen, wat gevolgen heeft voor mariene hittegolven, koraalriffen en ecosystemen.
Voor Europa en de Benelux is de link minder eenduidig. El Niño is hier geen eenvoudige weersvoorspeller. We kunnen dus niet zeggen dat El Niño automatisch zorgt voor een zachte winter, nat voorjaar of hete zomer in onze regio. Wel kan El Niño op de achtergrond mee invloed hebben op grootschalige circulatiepatronen. De uiteindelijke weersituatie in de Benelux blijft afhangen van de positie van hogedrukgebieden, lagedrukgebieden, de straalstroom en de temperatuur van de Atlantische Oceaan.
De oceanen blijven opvallend warm
Een extra aandachtspunt is de huidige uitzonderlijke warmte van de oceanen. Copernicus meldde dat juni 2026 wereldwijd de tweede warmste juni was in de ERA5-reeks, terwijl West-Europa zijn warmste juni ooit beleefde. Ook de zeewatertemperaturen lagen bijzonder hoog, met recordhoge waarden voor de maand juni in de extra-tropische oceanen. Warme oceanen zijn belangrijk omdat ze veel energie vasthouden. Ze kunnen hittegolven versterken, zorgen voor hogere nachttemperaturen nabij kustgebieden, bijdragen aan hevigere neerslag wanneer vochtige lucht wordt aangevoerd, en mariene ecosystemen zwaar onder druk zetten. Wanneer daarbovenop een El Niño verder versterkt, neemt de kans toe dat de mondiale warmtebalans tijdelijk nog extremer wordt.
