Vroege droogte dreigt door tekort aan grondwater
3
De winter duurt nog wel even, maar veel mensen kijken ook al uit naar de lente. De periode waarin de natuur weer tot leven komt en het groeiseizoen begint. Daarvoor is veel water nodig, grondwater. Een blik op de grondwaterpeilen vertelt ons dat we momenteel nog niet klaar zijn voor een droog voorjaar. De waterstanden staan namelijk te laag voor de tijd van het jaar. Komt dit nog goed? Of zorgt een droge lente voor watertekort?
- Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
- Volg de interessante weerberichten op YouTube
- Bekijk zelf de weerkaarten op onze site
Deelnemen aan discussie? Ben je geïnteresseerd om deel te nemen als weeramateur of liefhebber van het weer aan het weerforum? Onderaan dit artikel krijg je bliksemsnel & gratis toegang tot alle reacties. Je kan ook je eigen weerfoto’s uploaden.
Grondwaterniveau lager dan normaal in Vlaanderen en zuidwest-Nederland
Na een sneeuwrijke januari voor grote delen van de Benelux duiken we februari in. Deze start met een wisselvallige periode, zoals verwacht door EC46. Lost dit de lage grondwaterstanden op? Het is hoog tijd dat deze waterreservoirs worden aangevuld, want anders geraken we tegen de zomer in een droogte terecht als de lente ook te droog verloopt. Die lente kan te droog verlopen door de poolwervel, later meer hierover. De grondwatertafels staan momenteel te laag in Vlaanderen en zuidwest-Nederland.
- Geïnteresseerd in het weer? Bestel dan dit boekje!
Neerslagtekort in 2025 vormt de oorzaak
De oorzaak van deze lage grondwaterstanden kunnen we terugvinden bij de neerslaghoeveelheid van 2025. Er viel te weinig neerslag, waardoor het grondwater doorheen het jaar niet genoeg aangevuld kon worden. De reden waarom het zo droog was, werd eerder ook al beschreven in een artikel vorig jaar.
In België viel er volgens de metingen van het KMI 620,6 mm neerslag voor het meetpunt Ukkel. Dit is 200 mm neerslag te weinig, want de normale neerslaghoeveelheid bedraagt in België 837,3 mm. In Nederland viel er volgens de metingen van het KNMI gemiddeld 613 mm neerslag, waarbij de normale hoeveelheid 795 mm bedraagt. In Nederland wijkt het neerslagtekort dus minder hard af dan in België, maar er is een groot tekort geweest in beide landen.
- Met een pluviometer meet je de gevallen neerslag.
Voor alle duidelijkheid: we spreken hier over de freatische grondwaterstand. Dit is het grondwater dat in direct contact staat met de atmosfeer en niet wordt afgesloten door een ondoorlaatbare laag. Als we in de grafiek voor de meetpunten van Vlaanderen kijken, dan zien we dat er voor 75% van de meetpunten nog steeds een lage tot zeer lage grondwaterstand wordt gemeten. Dit is dus het gevolg van het neerslagtekort in 2025.
In Nederland was er wel een groot verschil in de regio’s. Zo kreeg het zuidwesten van Nederland te maken met een neerslagtekort van ongeveer 400 mm, tegenover een landelijk neerslagtekort van 234 mm. Hierdoor zien we in Nederland, voornamelijk in het zuidwesten, een tekort aan grondwater.
Effect van een laag grondwaterniveau
Een lage grondwaterstand om het voorjaar mee te starten, brengt heel wat effecten met zich mee. Nu zien we nog niet onmiddellijk effecten van zo’n lage grondwaterstand, maar eens het voorjaar begint, zal het groeiseizoen ook starten. De evapotranspiratie, de totale verdamping van water door planten en waterlichamen op het vasteland, zal dan sterk toenemen. Hierdoor wordt er meer grondwater verbruikt, waardoor het grondwaterniveau nog meer zal dalen.
- Starten met je weerhobby? Bestel hier je weerstation.
Als het dan niet bijregent, zal er een droogte ontstaan. Meren die gevoed worden met grondwater drogen uit en planten geraken niet meer aan voldoende water. Hierdoor zullen planten in droogtestress geraken, waarbij ze bladeren laten vallen om de transpiratie tegen te gaan. Soms krijgen we dan herfstachtige taferelen in de zomer.
Een lange periode van droogte heeft ook zijn invloed op de temperaturen. Een droge bodem warmt immers sneller op, waardoor de temperaturen hoger kunnen uitvallen dan normaal. Valt er dan plots wel veel neerslag op zo’n droge bodem? Dan kan het zijn dat je met onaangename effecten zit. Neerslag die op een droge bodem valt, wordt immers niet onmiddellijk opgenomen. Dit kan voor problemen zorgen.
Zorgt de poolwervel voor een droog voorjaar?
De poolwervel is tijdens de winter een interessante parameter om veranderingen in het weerpatroon op langere tijd te ontdekken, maar ook voor andere seizoenen speelt de poolwervel een grote rol. Het ziet er momenteel naar uit dat de ‘final warming‘ van deze winter er al vroeg aan zit te komen. Dit kan 2 effecten op het voorjaar hebben. Het kan een kouder en wisselvalliger voorjaar worden, waarbij we nog late winterprikjes krijgen en dus ook vorst. Dit zou geen goed nieuws zijn voor fruittelers waarbij de boomgaarden al vroeg in bloei komen te staan.
- We maakten een video over de situatie rond de poolwervel. Bekijk hem vlug!
Daarnaast is er ook nog een optie waarbij een hogedrukgebied onze omgeving domineert. Hierdoor zou het een droog en zonnig voorjaar kunnen worden. Als dat zo het geval is, dan staan we aan de vooravond van een te droog voorjaar, waardoor de zomer ook met lage grondwaterstanden zou beginnen. Een tekort aan water heeft dan zijn invloed op de temperaturen. Het zou dan warmer kunnen worden en onweersbuien zouden feller dan normaal kunnen uitpakken doordat de omgeving sneller kan opwarmen.