Enorme arctische koude-uitbraak doet temperaturen kelderen

Na weken van stabiel en ongewoon zacht lenteweer in grote delen van Europa en met name de Benelux, bekokstoven de weergoden een abrupte weersomslag. We raken de komende dagen verstrikt in een uitgesproken winters intermezzo, met kou, sneeuw en schadelijke vorst in de Benelux en andere delen van West- en Centraal-Europa. Wat is de oorzaak van deze arctische koude-uitbraak? Hoe sterk daalt het kwik?

• Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
• Volg de interessante weerberichten op Youtube

Koude-uitbraak door verschuiving van drukkernen

De kille weersomslag wordt veroorzaakt door een grootschalige herschikking van de drukpatronen in de Atlantische Oceaan. Boven die zee vestigt zich een krachtig hogedrukgebied. Eigenlijk gaat het om het Azorenhoog dat naar het noorden is gedreven, en zo de typische patronen van de Noordelijke Atlantische Oceaan verstoort.

• Zo beïnvloedt het Azorenhoog het weer in Europa.

Deze anticycloon blokkeert de gebruikelijke instroom van milde (lees: regenachtige en wisselvallige) oceaanlucht. Door het noordwaarts uitlopen van deze regionale hogedrukzone verandert de richting van de luchtstroming in Europa drastisch.

• Geïnteresseerd in het weer? Bestel dan dit weerboekje!

Een uitzakking van ijskoude maritiem arctische lucht, meedrijvend achter een groot koufront, ziet de kans door te stoten tot diep in Europa, voorbij de Benelux en tot vrij ver naar het zuiden. Ook de Alpen (sneeuwdump!) en het Middellandse Zeegebied zetten zich beter schrap voor een inzinking van het kwik.

Poolwervel speelt ook mee

Ook de (ingestorte) poolwervel heeft een vinger in de pap bij deze arctische koude-uitbraak. Bij een intacte, winterse poolwervel blijft koude lucht om de pool wervelen. Maar omdat de poolwervel gefragmenteerd is, kan koude lucht makkelijker uitstromen naar lagere breedten. Europa komt daarbij recht in de vuurlinie te liggen, of zeg maar ijslinie.

• Dit is een typisch fenomeen in de lente, dat bovendien erg schadelijk kan zijn voor de fruit- en sierteelt.

Woensdag: koude-uitbraak bereikt Europa, felle temperatuurdaling verwacht

We gaan de gevolgen snel merken. Reeds sinds maandag bouwde zich een blokkade op boven de Atlantische Oceaan. Tegen woensdag bereiken koude luchtmassa’s West- en Centraal-Europa. Er zal in grote delen van Europa sneeuw vallen.

• Zorg voor strooizout bij koude temperaturen!

Waar valt de sneeuw? Sneeuw in de Benelux en elders, en minstens 10 graden kouder

De aangevoerde luchtmassa is niet alleen koud, maar ook onstabiel. Wanneer deze botst met zachtere en vochtigere lucht uit het zuiden, ontstaan actieve storingen. Neerslag die aanvankelijk als regen valt, gaat al snel over in sneeuw zodra de temperatuur verder daalt.

• Als de poolwervel in het voorjaar nog eens natrapt, krijgen we koude-uitbraken en vrieskou, ook in Canada en de VS.

Ook in de Benelux en omgeving dwarrelt sneeuw neer, zij het in verspreide pockets. De temperaturen met maxima van 16 graden in België vandaag, en iets minder in Nederland, zakken tot enkele graden boven het vriespunt overdag en soms onder nul ’s nachts, vooral in Oost-België. Ook het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk en de Alpen ondergaan een gelijkaardig lot.

• Starten met je weerhobby? Bestel dan dit leuke weerstation!

Sneeuw in de Balkan, afgesnoerde koudebel blijft hangen

Naar het einde van deze week toe vestigt de kern van koude lucht zich boven de gebergtes van de Balkan, daar wordt het dan eveneens beven. Een bel van koude lucht snoert zich af van de straalstroom en blijft in die regio hangen.

Mogelijks vallen er lokaal tientallen centimeters sneeuw. Ook in Griekenland zal het sneeuwen. Vooral in bergen aan de Middellandse Zee kan deze weersomslag potentieel ontwrichtend uitpakken.

• De start van de Paasvakantie werd vorig jaar ook gekenmerk door een arctische uitbraak.

Nachtvorst: fruitbomen kwetsbaar!

Achter het koufront klaart het op, en precies dat verhoogt het risico op nachtvorst. In grote delen van West- en Centraal-Europa dalen de temperaturen ’s nachts tot -3 à -7 graden, lokaal nog lager. Dat vormt een serieus risico voor de landbouw. Veel fruitbomen en wijngaarden zijn door het zachte lenteweer al begonnen met het vormen van botten en bloesems, en zijn daardoor bijzonder kwetsbaar voor voorjaarsvorst.

• Vorst: een ramp voor fruitbloesems?

Hoe lang de kou aanhoudt, is nog onzeker, maar de eerste signalen wijzen erop dat het onstabiele en koude patroon tot in het begin van april kan doorwerken.