September op één na warmste ooit, hoe warm was dat?

September 2026 was wereldwijd de op één na warmste septembermaand sinds het begin van de observaties, meldt de Europese klimaatdienst Copernicus. Voor de tweede keer lag de gemiddelde temperatuur meer dan 1,5 graden boven het pre-industriële niveau. Maar hoe warm was het dan precies in september? En waar ligt dat aan? Dat bekijken we in dit artikel.

• Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
• Volg de interessante weerberichten op YouTube
• Bekijk zelf de weerkaarten op onze site
• Blijf op de hoogte van onze nieuwsberichten via: Google!

1.63° warmer dan normaal

De warme septembermaand sloot een zomer af waarin het kwik reeds de spuigaten uitliep. Niet alleen bij ons maar ook aan de Middellandse Zee en elders in het noordelijk halfrond.

De wereldwijde gemiddelde temperatuur lag maar liefst 1,63 graden Celsius boven het gemiddelde over de periode 1850-1900, die als referentie dient voor het pre-industriële klimaat. Alleen in 2023 was september nog warmer.

Hoe warm was het in september?

Het was wereldwijd en gemiddeld 16.27°C in september. Dat is 0.82°C boven het jarenlange gemiddelde van 1991-2020 (dat sowieso al boven de pre-industriële waarde ligt van 14,64°C). September 2026 was bovendien 0.11°C koeler dan de warmste september ooit in 2023 (16,38°C).

Daarmee werd voor de tweede maand op rij de symbolische grens van 1,5 graden overschreden. Die trend zal zich volgens Copernicus verderzetten, mogelijks tot in 2027.

El Niño verantwoordelijk voor warme septembermaand

El Niño speelt de hoofdrol in deze situatie, vooral nu we sudderen onder een zogenaamde ‘super-El Niño’. De extra warmte in de Stille Oceaan heeft zich over de aardbol verspreid via de globale luchtcirculatie. Dat drijft de gemiddelde temperatuur op aarde (tijdelijk) verder op, bovenop de langdurige opwarming door broeikasgassen.

• Meer over de huidige Super El Niño.

In september lagen de zeewatertemperaturen in grote delen van de centrale en oostelijke Stille Oceaan meer dan 3 graden boven het gemiddelde. Voor de kust van Peru en ten westen van de Galapagoseilanden liepen de afwijkingen zelfs op tot 6 à 7 graden.

Niño 3.4 regio bereikt record

Bijzonder in het oog springend was de temperatuur in de zogeheten Niño 3.4-regio, het stuk zee in de tropische Stille Oceaan waar de sterkte van El Niño wordt opgevolgd. Daar bereikte het zeewater in september een gemiddelde temperatuur van 29,70 graden, een absoluut record. Dat is bijna 3 graden warmer dan het gemiddelde voor die maand, over de periode 1991-2020.

• El Niño 2026: op naar een record?

De temperatuur lag daarmee zelfs hoger dan de piekwaarden tijdens andere bijzonder krachtige El Niño’s van de jaren 1982-1983, 1997-1998 en 2015-2016. Wel bereikten die El Niño-episodes hun hoogtepunt later in het jaar.

Toch niet krachtigste El Niño ooit?

Het septemberrecord betekent niet automatisch dat we de huidige El Niño al als de krachtigste ooit moeten labelen. Wetenschappers beoordelen de sterkte van het fenomeen doorgaans op basis van temperatuurafwijkingen over meerdere maanden, niet op basis van één uitzonderlijk warme maand.

Volgens de WMO (Wereld Meteorologische Organisatie) zal El Niño de komende maanden wel nog aan kracht winnen, met een vermoedelijke piek tegen eind 2026. Het fenomeen zou minstens tot februari 2027 aanhouden.

Ook andere oceanen uitzonderlijk warm

De hoge zeewatertemperaturen beperkten zich niet tot de Stille Oceaan. Ook grote delen van de Indische Oceaan, de zuidelijke Atlantische Oceaan en het noordelijke deel van de Stille Oceaan registreerden recordtemperaturen voor september.

• Septemberhitte in Spanje: het einde was toch niet in zicht.

In Europese zeeën was de warmte eveneens opvallend. Langs de Atlantische kust en in het centrale en westelijke Middellandse Zeegebied werden extreem hoge temperaturen gemeten, die gepaard gingen met mariene hittegolven. Die gaven op hun beurt aanleiding tot stormweer en hevige regens in Spanje, Frankrijk, Griekenland en Italië en de Balkan.

• Zwaar weer in de Middellandse Zee neemt toe door mariene hittegolf.

Verder van huis breidde het zee-ijs rond Antarctica ondertussen uit tot het jaarlijkse wintermaximum. De ijsoppervlakte was echter de op twee na kleinste sinds het begin van de satellietmetingen.

West-Europa: warmste septembermaand ooit

Ook op het Europese vasteland bleef het uitzonderlijk warm in september, gemiddeld gezien. In West-Europa was september zelfs de warmste sinds het begin van de metingen, samen met september 2023. In beide jaren lag de gemiddelde temperatuur 2,51 graden boven het gebruikelijke septemberniveau.

De hitte volgde op een uitzonderlijk droge zomer. Vooral West- en Centraal-Europa en delen van Oost-Europa kregen opnieuw weinig neerslag. De langdurige droogte vertaalde zich in historisch laag debiet in vele belangrijke rivieren. Dat veroorzaakte problemen voor de scheepvaart, landbouw en watervoorziening.

Grens van 1,5 graden komt met rasse schreden dichterbij

Dat de wereldtemperatuur enkele maanden boven 1,5 graden uitkomt, betekent nog niet dat de klimaatdoelstelling van Parijs officieel is overschreden. Die heeft betrekking op de opwarming over een langere periode. Toch lijkt het passeren van die kaap slechts een kwestie van tijd.