Noodweer in Italië: tornado in Rome en zware windstoten in Turijn

Italië kreeg begin deze week zware klappen, vooral in het noorden en het centrale deel van het land. Uitgesproken onstabiel weer veroorzaakten zwaar onweer met hagel, stormachtige windstoten en zelfs een tornado in Rome. Een supercel boven Turijn produceerde zelfs een “downburst”. Het noodweer was het gevolg van de clash tussen zeer warme lucht, die de voorbije dagen voor zomers weer had gezorgd, en koelere luchtmassa’s die vanuit het westen het land binnentrokken.

• Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
• Volg de interessante weerberichten op Youtube

Ook gisteren was er nog wijdverspreid onweer in Italië. Vandaag is het even rustiger, hoewel een nieuw front uit het noordwesten op doortocht is door West-Europa. Dat is hetzelfde front dat vandaag buien en onweer zal veroorzaken in de Benelux in de namiddag en daarna verder richting Alpen trekt. Op de Alpen valt vannacht mogelijks wat sneeuw.

Typisch krijgt de regio ten zuiden van de Alpen, de Povlakte, het zwaar te verduren, zeker nu die sterk opgewarmd is door warm weer in mei.

• Bovendien kregen we in de Benelux al fel onweer vorige week, na een episode van hitte gevolgd door instroom van zeelucht. In Italië zien we een gelijkaardig patroon.

Downburst in Turijn in de namiddag op 2 juni

Vooral in de regio rond Turijn was de impact van het noodweer groot. Tijdens de namiddag ontwikkelde zich boven de stad en de omliggende gemeenten een bijzonder krachtige onweerscel.

• Geïnteresseerd in het weer? Bestel dan dit leuke weerboek!

Daarbij werd een zogenaamde downburst waargenomen, een fenomeen waarbij een kolom koude lucht vanuit een onweerswolk met grote snelheid naar beneden stort. Wanneer deze luchtmassa het aardoppervlak bereikt, verspreidt het zich radiaal in alle richtingen en veroorzaakt ze zeer krachtige windstoten.

Bij een downburst is de schade rechtlijning (op het terrein), terwijl bij een tornado circulaire patronen te zien zijn.

Windstoten tot 100 km per uur

In Turijn werden windsnelheden tot ongeveer 100 kilometer per uur geregistreerd. Er werd schade opgemeten aan gebouwen en vooral aan daken. Op verschillende plaatsen werden wegen versperd door gevallen takken en ontwortelde bomen, terwijl het treinverkeer op sommige trajecten tijdelijk moest worden onderbroken.

Ook in de gemeente Montanaro, ten noorden van Turijn, werden vergelijkbare windstoten geregistreerd. De regio Piemonte stond reeds onder code geel voor onweer, maar de intensiteit van het noodweer zorgde lokaal voor aanzienlijke problemen.

• Door de complexe geografie krijg je verschillende soorten wind in Italië.

Tornado in Rome ’s ochtends op 3 juni

Hoewel de voornaamste neerslagzones in het noorden lag, werd ook Rome de ochtend daarna getroffen door extreem weer.

In de noordoostelijke wijken van de hoofdstad ontwikkelde zich een supercel die een tornado voortbracht! Gelukkig vielen er geen doden maar de tornado liet wel een spoor van vernieling achter.

• Ooit al gehoord van een stormglas?

De tornado trof vooral de wijken Montesacro, Tufello, Talenti en de omgeving van Prati Fiscali. Omgevallen bomen vernielden auto’s en muren. Op een markt werden kraampjes weggeblazen en ontstonden gevaarlijke situaties voor bewoners en voorbijgangers.

• Waterbom in Italië, april vorig jaar.

De hulpdiensten en de brandweer rukten massaal uit naar de getroffen zones om omgevallen bomen te ruimen en risicozones langs wegen en gebouwen in kaart te brengen. Maar door het grote aantal meldingen op korte tijd, verliepen de werkzaamheden chaotisch en moeizaam.

Waarom zo’n extreem weer?

Meteorologen wijzen erop dat het uitzonderlijk warme weer van de voorbije dagen een belangrijke rol speelde bij het ontstaan van deze hevige onweersbuien. In de omgeving van Turijn werden eind mei eerder temperaturen gemeten die zo’n 10 graden boven het klimatologische gemiddelde lagen.

• Ben je geïnteresseerd in klimaatverandering en lees je graag? Dan is dit boek wellicht iets voor jou!

De aanvoer van koelere lucht zorgde vervolgens voor een onstabiele atmosfeer, waardoor onweerscellen zich snel konden ontwikkelen en uitgroeien tot zware stormen. Zo was er onweersactiviteit heel de dag door in Noord-Italië op 2 en 3 juni.

Het weer is even rustig nu, maar vannacht zal het weer onweren boven Turijn en Milaan.

• Een aantal jaar geleden in de Povlakte: noodtoestand wegens droogte.

Vaker onstabiel weer in Italië …

Het noodweer maakt deel uit van een trend waarbij Italië vaker met grillig weer te maken krijgt. De Italiaanse civiele bescherming had voor gisteren waarschuwingen uitgevaardigd voor veertien regio’s. Code geel gold voor onweersbuien en lokaal zware neerslag en hagel, terwijl voor Ligurië zelfs code oranje van kracht was.

• Modderstroom door waterbom in de Alpen.

Een deel van de oorzaak is ook de Middellandse Zee die nu nog een extra boost heeft gekregen wat betreft warmte. Extra vocht in de lucht condenseert bij de passage van koufronten waardoor er meer en hevigere regen kan vallen.

… en elders, wat te zien is aan de CAPE

Ook in de Benelux doen we er goed aan waakzaam te zijn. We zagen vorige week op 30 mei al hoe na hitte supercellen ontstonden die fel onweer en grote hagelstenen produceerden bij opvallend hoge CAPE-waarden die eerder doen denken aan de Verenigde Staten. In combinatie met El Niño gaat deze zomer in Europa zeker interessant worden.