Wat betekent El Niño 2026 voor het weer in Europa komende herfst en winter?
0
El Niño is inmiddels officieel aanwezig en wordt de komende maanden naar verwachting nog een stuk sterker. Sommige weermodellen simuleren zelfs een record krachtige El Niño tegen het einde van 2026. Maar wat betekent een fenomeen aan de andere kant van de wereld voor ons weer in de Benelux en Europa komende maanden? Vooral richting de herfst en winter wordt het interessant.
- Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
- Volg de interessante weerberichten op YouTube
- Bekijk zelf de weerkaarten op onze site
Deelnemen aan discussie? Ben je geïnteresseerd om deel te nemen als weeramateur of liefhebber van het weer aan het weerforum? Onderaan dit artikel krijg je bliksemsnel & gratis toegang tot alle reacties. Je kan ook je eigen weerfoto’s uploaden.
Lees ook:
Super El Niño vormt zich in enkele maanden
Begin 2026 zag de situatie er nog helemaal anders uit. In februari was La Niña nog aanwezig, met duidelijk lagere zeewatertemperaturen dan normaal in het centrale deel van de tropische Stille Oceaan. Daarna ging het snel. Een grote hoeveelheid warm water schoof onder het oceaanoppervlak van west naar oost, terwijl de passaatwinden verzwakten. In april waren de omstandigheden al neutraal en tegen de zomer was El Niño duidelijk aanwezig. In juli bedroeg de wekelijkse temperatuurafwijking in de belangrijke Niño-3.4-regio ongeveer +1,2 tot +1,3°C. Nu, bijna midden augustus, bedragen de waardes voor Niño-3.4-regio al >2,5°C.
Tegelijk bevindt zich onder het oceaanoppervlak nog steeds een omvangrijke hoeveelheid uitzonderlijk warm water, waardoor verdere versterking waarschijnlijk is. NOAA verwacht dat El Niño richting het einde van 2026 verder intensiveert en geeft een kans van 81% op een zeer sterke El Niño tijdens oktober-december. De kans dat El Niño tot in het vroege voorjaar van 2027 aanhoudt bedraagt ongeveer 97%.
De term Super El Niño is geen strikt officiële categorie, maar wordt vaak gebruikt voor uitzonderlijk sterke gebeurtenissen waarbij de Niño-3.4-afwijking rond of boven +2°C uitkomt. Verschillende seizoensmodellen gaan momenteel zelfs nog een stap verder. De recente CFSv2-berekeningen laten piekwaarden van meer dan +3°C zien, terwijl de NMME-verwachting voor het najaar lokaal anomalieën van meer dan +4°C simuleert. Opvallend ook, sinds de start van El Niño wordt deze alleen maar verder naar boven bijgesteld.
Indien zulke verwachtingen werkelijkheid worden, zou de El Niño van 2026–2027 zich bij de krachtigste gebeurtenissen uit de meetreeks kunnen voegen en mogelijk zelfs record sterk worden.
Hoe kan El Niño ons weer beïnvloeden?
El Niño speelt zich duizenden kilometers van Europa af, maar de gevolgen blijven niet beperkt tot de Stille Oceaan. Door het uitzonderlijk warme oceaanwater verschuiven gebieden met tropische buien en onweersactiviteit. Daarmee verandert ook de grootschalige stijgende en dalende luchtbeweging boven de tropen, de zogenaamde Walker-circulatie.
Die verandering kan vervolgens grote atmosferische golven beïnvloeden die zich tot ver buiten de tropen voortplanten. Uiteindelijk kunnen daardoor ook de ligging en sterkte van de straalstroom veranderen, en die bepaalt in sterke mate ons weer. Voor Noord-Amerika is die koppeling met El Niño sterk en relatief voorspelbaar. Voor Europa ligt dat veel ingewikkelder. Onze ligging aan de Noord-Atlantische Oceaan betekent dat onder andere de Noord-Atlantische straalstroom, NAO, Atlantische zeewatertemperaturen, poolwervel, Arctisch zee-ijs en stratosferische circulatie eveneens een belangrijke rol spelen. Dezelfde El Niño kan daardoor in twee verschillende winters een behoorlijk verschillend Europees weerbeeld opleveren. We kunnen El Niño dus niet gebruiken om nu al het weer op bijvoorbeeld 15 december te voorspellen. Wel kunnen we kijken hoe de kansen op bepaalde circulatiepatronen veranderen.
Eerst nog de rest van de zomer
Voor augustus moeten we voorzichtig zijn met een rechtstreeks verband tussen El Niño en ons huidige weer. Europa bevindt zich relatief ver van de tropische Stille Oceaan en tijdens de zomer is de teleconnectie doorgaans minder robuust. De huidige hitte en blokkades boven Europa kunnen daarom zeker niet worden toegeschreven aan El Niño. Toch begint de atmosferische respons boven de tropische Stille Oceaan steeds duidelijker te worden. De sterke stijgende luchtbeweging boven de centrale en oostelijke Stille Oceaan en dalende beweging verder naar het westen wijzen erop dat niet alleen de oceaan, maar ook de atmosfeer steeds duidelijker in een El Niño-configuratie terechtkomt. Naarmate we richting de herfst gaan en El Niño verder versterkt, kan die tropische invloed zich beter over de atmosfeer verspreiden.
Wat betekent dit voor de herfst in Europa?
Voor september, oktober en november wordt het verhaal interessanter, maar ook hier bestaat geen eenvoudige regel zoals “El Niño betekent een natte herfst”. Bij sterke El Niño-gebeurtenissen kan de subtropische straalstroom sterker worden en kan de planetaire golfstructuur veranderen. De huidige langetermijnberekeningen laten signalen zien van een steeds sterker georganiseerde atmosferische respons naarmate de herfst vordert. Dit betekent een sterk lagedruk signaal boven de Noordelijke Grote Oceaan (Pacific). Als gevolg een rug over het westen van de Atlantische Oceaan. Dit zien we al duidelijk terug in de seizoensmodellen, met hun nieuwste update van begin augustus:
Voor Noordwest en West-Europa kan de kans op een meer Atlantisch en wisselvallig weertype in de herfst verhogen. Het Met Office noemt een verhoogde kans op zachter, natter en winderiger weer tijdens de herfst en het begin van de winter. Dit komt door een trog in de straalstroom over het oosten van de Atlantische Oceaan. West-Europa ligt dan aan de oostkant van deze trog met aanvoer van lucht uit het zuidwesten. Voor de Benelux zou dit soort grootschalige circulatie vaker zachte en natte lucht vanaf de Atlantische Oceaan kunnen aanvoeren. Maar het blijft natuurlijk een kansverschuiving. Een langdurige Europese blokkade kan zo’n achtergrondsignaal tijdelijk volledig overheersen.
En dan de winter van 2026-2027…
Misschien nog interessanter is dat de Europese invloed van El Niño binnen één winter kan veranderen. Historisch onderzoek en modelberekeningen wijzen erop dat El Niño tijdens het eerste deel van de winter vaker samengaat met een sterke Atlantische invloed op Noordwest-Europa. Dat kan relatief zachte, natte en geregeld winderige omstandigheden bevorderen. Het aanwezige effect van de herfst zet zich dus verder. Ook dit zien we duidelijk terug in de laatste kaarten van de seizoensmodellen:
Later in de winter kan het signaal echter omslaan. Het Met Office wijst op een statistisch verband tussen El Niño en een verhoogde kans op kouder weer tegen het einde van de winter in Noordwest-Europa. Een mogelijke route loopt daarbij via de stratosfeer. Een sterke El Niño kan de planetaire golfactiviteit veranderen en zo indirect invloed uitoefenen op de stratosferische poolwervel (Polar Vortex). Een verzwakte poolwervel kan vervolgens de kans vergroten op blokkades op hoge breedten en uitbraken van koude lucht naar de middelste breedtegraden.
Ook andere factoren, zoals de fase van de Quasi-Biennial Oscillation (QBO), spelen daarin mee. Onderzoek toont aan dat ENSO en de QBO elkaar kunnen beïnvloeden en gezamenlijk de wintercirculatie boven de Noord-Atlantische Oceaan kunnen veranderen. Net als voor de herfst is dit natuurlijk geen geklonken zaak. En zelfs een verstoorde poolwervel garandeert geen koudeperiode in de Benelux: de exacte positie van hogedrukgebieden en de straalstroom blijft doorslaggevend. We hebben in recente winters al ondervonden dat een Sudden Stratospheric Warming niet noodzakelijk winterweer oplevert in onze contreien.
Interessante maanden op komst
Hoe dan ook, wat we midden augustus wél met behoorlijke zekerheid kunnen zeggen, is dat El Niño één van de belangrijkste spelers wordt in het wereldwijde weersysteem tijdens de komende maanden. De gebeurtenis is al begonnen, de tropische Stille Oceaan warmt snel verder op en vrijwel alle verwachtingen laten El Niño tot diep in de winter van 2026-2027 voortduren. Bovendien zou deze El Niño record sterk kunnen worden waardoor de effecten maximaal zullen zijn. We volgen het alleszins op!