Nederlandse wetenschappers schetsen dramatisch beeld van de Golfstroom
0
Klimaatverstoring uit zich in vele facetten. Van bosbranden tot extreme onweersbuien. Recent onderzoek van René van Westen (Universiteit van Utrecht) schetst geen fraai beeld van de klimaatverstoring en de impact op het noordwesten van Europa. Hij waarschuwt voor mogelijke abrupt instorten van de Atlantische Meridionale Omwentelingscirculatie (AMOC), een oceaanstroom die het klimaat van West-Europa aanzienlijk beïnvloedt.
Die golfstroom vertraagt al ongeveer 15 % sinds de jaren 50, en modellen suggereren dat bij verdere verzoeting van oceaanwater (door smeltend Groenlands ijs) de circulatie “ineen kan storten”
Instorting van AMOC
In een recente update biedt René van Westen nieuwe inzichten over drie recente publicaties. Die behandelen onder meer het instorten van de AMOC in modellen met hoge resolutie, deep-learning reconstructies die bevestigen dat de AMOC in de 21e eeuw afzwakt, en verkenningen van veranderend Europees hydroklimaat bij volledige AMOC-instorting.
Daarnaast tonen zijn en collega’s’ studies in peer-reviewed tijdschriften dat de AMOC zeer kwetsbaar is, én dat vroege waarschuwingssignalen (“early warning signal”) zichtbaar zijn voordat het systeem omslaat — wat cruciaal is om catastrofes te vermijden.
Impact op de Lage Landen?
Parallel met de dreiging van AMOC-instorting zijn er ook duidelijke signalen dat noodweer vaker en heftigere vormen aanneemt. Volgens een recent studie zal extreme neerslag in de Benelux in de toekomst zowel intenser als frequenter worden — met name in lente en zomer — door thermodynamische effecten zoals meer warme, vochtige lucht, en in samenhang met specifieke circulatiepatronen (bijvoorbeeld zuidwestelijke cyclonale luchtstromen).
Dit wijst op reële risico’s van wateroverlast bij noodweer, die niet enkel toekomstscenario’s zijn, maar alarmbellen voor het nu.
Koudere winters met fel stormweer?
Een instorting van de AMOC kan grote gevolgen hebben voor het weer in West-Europa. Doordat deze oceaanstroom warmte vanuit de tropen naar het noorden transporteert, werkt hij als een soort “verwarmingssysteem” voor ons klimaat. Als die motor stilvalt, kan dat leiden tot een sterke afkoeling in onze regio, zelfs terwijl de rest van de wereld verder opwarmt.
Onderzoekers zoals René van Westen tonen in hun modellen dat West-Europa bij een AMOC-instorting te maken kan krijgen met winters die tot 10 à 15 °C kouder uitvallen dan normaal.
Daarnaast verwachten wetenschappers dat het stormpatroon boven de Atlantische Oceaan kan verschuiven. De veranderde temperatuurgradiënt tussen oceaan en continent beïnvloedt de straalstroom, wat kan leiden tot meer krachtige stormen die West-Europa bereiken. Bovendien kan de atmosferische circulatie instabieler worden, waardoor periodes van hevig noodweer, met stormschade en extreme neerslag, frequenter kunnen optreden.