Zorgt ‘koude blob’ op de Atlantische Oceaan voor interessant Europees weer?
2
Op temperatuurkaarten van de Atlantische Oceaan valt al jaren een opmerkelijke uitzondering op. Terwijl de wereldzeeƫn door de opwarming van het klimaat gemiddeld steeds warmer worden, bevindt zich ten zuiden van Groenland een gebied waar het zeewater juist relatief koel blijft.
Wetenschappers spreken van de zogenaamde ākoude blobā. Nieuw onderzoek suggereert nu dat deze opvallende koude zone niet zomaar een tijdelijke afwijking is, maar mogelijk rechtstreeks samenhangt met een verzwakking van de AMOC, een van de belangrijkste oceaancirculatiesystemen op aarde.
Een koude vlek in een opwarmende oceaan
Wie naar de wereldwijde temperatuurafwijkingen van het oceaanwater kijkt, ziet doorgaans vooral rode kleuren. Grote delen van de Atlantische Oceaan bereikten de voorbije jaren zelfs recordtemperaturen. Toch is er Ć©Ć©n gebied dat al geruime tijd de aandacht van klimaatonderzoekers trekt.
Tussen Groenland, IJsland en het noorden van de Atlantische Oceaan bevindt zich een zone waar het water aanzienlijk minder snel opwarmt dan de rest van de oceaan. In sommige jaren is het er zelfs kouder dan normaal. Jarenlang werd gedacht dat natuurlijke schommelingen in het weer of de oceaan de oorzaak waren. Nieuwe studies wijzen echter steeds sterker in de richting van een structurele verandering in het Atlantische oceaansysteem.
Wat betekent de AMOC precies?
Volgens de onderzoekers lijkt de koude blob te ontstaan doordat minder warmte vanuit de tropische Atlantische Oceaan naar het noorden wordt getransporteerd. Wanneer de AMOC verzwakt, bereikt minder warm water het gebied rond Groenland en IJsland. Het gevolg is een relatief koud zeeoppervlak ten opzichte van de rest van de wereldzeeƫn.
Daarmee krijgt een hypothese die al langer circuleerde binnen de klimaatwetenschap steeds meer ondersteuning. Klimaatmodellen waarin een zwakkere AMOC wordt gesimuleerd, produceren namelijk vaak precies hetzelfde patroon dat vandaag op satellietbeelden en temperatuurkaarten wordt waargenomen.
Enige duidelijke impact voor Europa?
De discussie over de AMOC gaat veel verder dan een koude plek op de oceaan. Een verdere verzwakking kan gevolgen hebben voor neerslagpatronen, stormbanen en temperatuurverdelingen op het noordelijk halfrond. Onderzoekers verwachten niet dat Europa plots in een nieuwe ijstijd terechtkomt, maar regionale veranderingen in weer- en klimaatpatronen zijn wel mogelijk.
Voor meteorologen is de koude blob daarom een belangrijke indicator geworden. Het gebied kan inzicht geven in de gezondheid van een oceaansysteem dat een sleutelrol speelt in het wereldklimaat. Benieuwd of de Europese zomer te maken krijgt met koeler weer of net meer extremen zoals onweer en hagel!