Uitzonderlijk: Planetenparade op 28 februari én een heldere hemel!

Astronomen en ruimteliefhebbers, haal uw telescopen dit weekend van stal! Er zal zich een bijzonder hemels schouwspel voordoen. Op 28 februari staat de avondhemel in het teken van de planeten: zes planeten lijnen zich op in een zeldzame planetenparade. Dat is allemaal goed en wel. Maar plaatselijk we zijn er niet veel mee als de hemel overtrokken is. Maar er is goed nieuws: we krijgen in de Benelux toch voor een deel een heldere nachthemel om de planeten op een rij te zien!

• Weerliefhebber? Volg ons via X en Facebook
• Volg de interessante weerberichten op Youtube
• Lees alles over het klimaat via dit boek.

Nuttig punt: heb je geen telescoop? Met een verrekijker kom je al ver. En met het blote oog zie je zeker vier planeten.

In de planetenrij van 28 februari laat één belangrijke planeet het afweten, maar dat kan ons niet deren. Volgens de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA zal de planetenrij pas goed zichtbaar zijn ongeveer een uur na zonsondergang. Dan vormen de planeten een opvallende boog langs de hemel.

Zeldzame uitlijning van planeten

De planeten die ons met een samenstand vereren zijn Mercurius, Venus, Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus. Samen zorgen zij voor een zeldzame optische uitlijning die niet vaak te zien is. Hoewel meerdere planeten wel vaker gelijktijdig zichtbaar zijn, is het uitzonderlijk dat er zes tegelijk zo duidelijk de avondhemel opluisteren.

• Getijden staan onder invloed van de maan, maar ook speciale fenomenen zoals deining, die gevaarlijke golven kan veroorzaken.

Mars doet niet mee

Vorig jaar, op dezelfde datum, vond een vergelijkbare samenstand plaats. Maar toen sloot ook Mars aan. Dit jaar geeft de rode planeet er de brui aan en doet niet mee.

• Nieuwe Marsmissie op komst?

Planetenrij?

Het is belangrijk om te benadrukken dat de planetenparade slechts een optisch verschijnsel is. Er is geen sprake van een echte rechte lijn in de ruimte. De planeten staan niet fysiek achter elkaar uitgelijnd ten opzichte van de zon. Wat we zien heeft te maken met ons perspectief vanop de aarde.  

Omdat de planeten in een plat vlak rond de zon draaien – het eclipticavlak – lijken ze vanuit onze positie op aarde allemaal een denkbeeldige boog te volgen. Het is dus een optische samenstand, geen kosmisch rijtje in strikte zin.

Planetenparade op 28 februari

Toch maakt dat het verschijnsel niet minder indrukwekkend. Onder gunstige weersomstandigheden zijn meestal één of twee planeten zichtbaar. Twee of drie tegelijk komt al minder vaak voor. Zes is ronduit bijzonder. Voor liefhebbers van sterrenkunde en sterrenfotografen is dit dan ook een uitgelezen kans om de telescopen in stelling te brengen.

• De Maan vormde zich in een kwestie van uren.

Deze planeten zijn zichtbaar met het blote oog

Vier van de zes planeten zijn met het blote oog te zien: Mercurius, Venus, Jupiter en Saturnus. Venus zal het makkelijkst te herkennen zijn dankzij haar felle helderheid.

Jupiter schittert eveneens opvallend en behoort tot de helderste objecten aan de nachtelijke hemel. Saturnus valt op door zijn licht gelige tint. Mercurius is zichtbaar, maar lastiger te spotten omdat hij zowel klein is als relatief laag boven de horizon staat en snel ondergaat.

Planeten zien met een verrekijker of telescoop

Voor Uranus en Neptunus is optische hulp nodig. Een verrekijker volstaat doorgaans voor Uranus, terwijl voor Neptunus een krachtigere telescoop wordt aangeraden. Beide planeten zijn minder helder en bevinden zich verder van de aarde, waardoor ze zonder hulpmiddelen nauwelijks zichtbaar zijn. Een locatie met weinig lichtvervuiling en een vrij uitzicht op de horizon vergroot de kans op succes aanzienlijk.

• Zonnewind werkt als een tuinsproeier.

Wanneer kijken naar de planetenparade van zes planeten?

Wie het spektakel wil meemaken, moet dus geduld hebben tot de schemering goed is ingevallen. Volgens NASA wordt het optimale moment bereikt ongeveer een uur na zonsondergang. Vooral de verder weg gelegen Uranus en Neptunus worden dan beter zichtbaar tegen de donker wordende hemel. Maar naarmate de tijd voorschrijdt, verdwijnt ook Mercurius achter de horizon, de zon achterna. Dan is de planetenparade niet meer compleet.

• Deze exoplaneet heeft een atmosfeer.

Planetenrij zichtbaar tot begin maart

Hoewel 28 februari de piekdatum is waarop alle zes planeten het best tegelijk zichtbaar zijn, blijft het fenomeen ook in de eerste dagen van maart nog deels waarneembaar. De exacte zichtbaarheid hangt af van de geografische locatie van de waarnemer.

Over het algemeen geldt: kijk richting west en zuidwest voor de meeste planeten, terwijl Jupiter meer richting oost of zuidoost te vinden is, soms in de buurt van de maan.

Weer in de Benelux?

Hoe gaat de nachthemel er in de Benelux uitzien? De modellen schotelen een heldere hemel voor kort na zonsondergang om 19 uur. In Brussel gaat de zon onder om 18u21 en in Amsterdam om 18u17. Tegen 22 uur komen wolken opzetten vanuit het zuidwesten. Eerst verliest West-Vlaanderen zicht op de hemel, en later op de nacht trekt het wolkenveld over de gehele Benelux.

Dit kan uiteraard nog anders uitdraaien, dus hou onze weerkaarten zeker in het oog.