Hemelse kleuren

We konden de afgelopen tijd volop genieten van mooie blauwe luchten in de Benelux. Maar hoe ontstaan deze blauwe luchten precies? En waarom zijn de zonsopkomsten en zonsondergangen vaak rood van kleur?

Deelnemen aan discussie? Ben je geïnteresseerd om deel te nemen als weeramateur of liefhebber van winterweer aan het weerforum? Onderaan dit artikel krijg je bliksemsnel & gratis toegang tot alle reacties. Je kan ook je eigen weerfoto’s opladen.

Deel jouw eigen passie? Ben je geïnteresseerd om als vrijwilliger weergerelateerde artikels te schrijven? Contacteer ons dan via jobs@noodweer.be

Waarom is de hemel blauw?

Zonlicht beweegt zich door het zonnestelsel als onzichtbare, rechte golven. Dit licht is een mengsel van alle kleuren in het zichtbare deel van het spectrum van elektromagnetische straling. Deze kleuren zijn rood, oranje, geel, groen, blauw, indigo en violet. Ofwel: alle kleuren van de regenboog. Elke kleur van het zichtbare spectrum heeft een andere golflengte: indigo en violet hebben de kortste golflengten. Rood en oranje hebben de langste golflengten.

  • Op zoek naar de juiste toebehoren om dit gevarieerd kleurenpalet vast te leggen? Op deze productpagina vind je alle materiaal. (aff.)

Als het zonlicht in onze dampkring komt, worden de lichtgolven in verschillende richtingen gebogen en verstrooid. Dit vindt plaats onder invloed van stofdeeltjes en luchtmoleculen. De kortere, blauwe en violette golven worden effectiever verstrooid dan de langere, oranje en rode golven. Dit kun je ook zien aan de regenboog. Een regenboog heeft namelijk de violette kleur aan de binnenkant zitten. De rode kleur bevindt zich helemaal aan de buitenkant. De violette kleuren worden dus meer afgebogen dan de rode kleuren.

Een close-up van de kleuren-opbouw van een regenboog

Een mengsel van violet, blauw en groen wordt in de lucht verstrooid. Deze combinatie levert de blauwe luchten op. De precieze tint blauw hangt af van de hoeveelheid waterdamp en stof in de lucht.

Waterdruppeltjes en stofdeeltjes in de lucht zorgen voor minder selectieve verstrooiing. Hierdoor wordt er meer geel en groen verstrooid en krijgt de hemel een meer grijze tint. Dit is ook de oorzaak dat de zomerhemel in de Benelux vaak fletser is dan de stofvrije hemel boven Australië en Afrika.

Ook de oorsprong van luchtmassa’s speelt een rol. Luchtmassa’s die veel waterdamp hebben opgenomen van zeewater, zijn bijna wit. Hierbij wordt de dominantie van het blauw overschaduwd door een sterkere reflectie van het gehele kleurenspectrum.

Bij een extreem droge poollucht lijkt de hemel wel zwart-blauw. Hier hadden wij gisteren, zondag, mee te maken.

Schitterende blauwe lucht (Tim Hill)

Waarom zijn wolken wit?

Wolken zijn wit doordat alle kleuren van het spectrum worden verstrooid door de waterdruppeltjes waaruit de wolken bestaan. Alle kleuren worden weer samengevoegd tot wit. Wanneer de waterdruppeltjes te groot worden kan het licht van de zon niet meer goed door de bewolking heen komen. Hierdoor ontstaat een grijs uiterlijk. Hoe groter de druppels, hoe grijzer de wolk en des te groter de kans op regen.

Een mix van witte – en meer grijze – wolken (Nathalie van der Meer)

Waarom de rode kleuren bij zonsopkomst en -ondergang?

Wanneer de zon opkomt of ondergaat, moet het licht een langere weg door de atmosfeer afleggen. Nu wordt niet alleen de kleur blauw verstrooid. Ook een groot deel van rode kleuren wordt verstrooid. Hierdoor verkleurt de hemel van geel naar oranje en rood. Dit komt omdat de waterdruppeltjes het licht breken. In het spectrum heeft rood een lage frequentie. Hierdoor kan deze kleur het langst ‘overleven’ als het ware.

De grootste kans is dus dat het rode licht onze ogen bereikt en we ervaren dit als het ochtend- of avondrood. Overdag schijnt de zon vanuit een andere hoek op de atmosfeer en is de weg van het licht naar ons door de dampkring veel korter.  Alle kleuren komen makkelijk door de dampkring en we ervaren dit als wit licht.

Avondrood ontstaat op dezelfde manier. Hier kan (fijn) stof echter ook een belangrijke rol spelen. Ook stofdeeltjes breken het licht. In de ochtend is er vaak minder stof aanwezig. Als verkeer en industrie op gang komen, neemt ook het stof in de atmosfeer toe en dat kan bij hoge concentraties voor een extra rode kleuring zorgen in de avond.

Ook kunnen vulkaanuituitbarstingen extra rode zonsopkomsten en zonsondergangen tot gevolg hebben. Dit doordat extra stof de atmosfeer in geslingerd wordt.

Roodgekleurde zonsopkomst (Danny Decant)
Roodgekleurde zonsondergang (Luc Vanden Berghe)