Hoe lees ik winterkaarten

Op deze website praten we regelmatig met moeilijke termen die gerelateerd zijn aan het seizoen in de weerkunde. In de zomer bijvoorbeeld krijgt u termen naar het hoofd geslingerd zoals: downburst, windshear, onweercomplex, supercells, … Als we de hele waslijst hier zouden uithangen, dan zijn we enkele uren bezig. Het spreekt voor zich dat de winter ook dergelijke termen bezit. We gaan u in dit artikel een leidraad bieden om weerkaartjes te lezen, zodat u straks met ons kan meediscussiëren via het reactieformulier. Veel plezier.

Hoe lees ik winterkaarten? (niveau 850 hPa)

Een eerste parameter waar ik als weeramateur naar kijk in de winterperiode is de temperatuur in de hoogte. We kennen allemaal de temperatuur in thermometerhut, maar vaak zorgt de temperatuur hogerop voor een veel belangrijkere rol in het genereren van winterse neerslag (hagel, sneeuw, ijzel,..). Hieronder vindt u zo’n een kaartje van de Franse weerdienst.

hoe lees ik winterkaarten

Bovenstaande weerkaart simuleert de situatie op zaterdag 1 december 2012. Het toont blauwe en gele kleuren aan. Deze zijn respectievelijk de koude en warme luchtsoort. Doordat ik ook de geschiedenis van het 500 hPa (komt later in deze studie aan bod) luchtdrukvlak ken, weet ik het lagedrukgebied en hogedrukgebied vrij goed liggen.

Wat opvalt is dat de blauwe kleur zich op die dag ontfermt over de Benelux. Als we de legende erbij nemen, zien we dat deze kleur overeenstemt met -4 tot -6 °C op 1499 m. In principe is dat eind november, begin december net voldoende voor natte sneeuw in het centrum en oosten van de Lage Landen. Let op: de winterse neerslagsoort wordt ook nog door andere factoren beïnvloedt.

Temperatuur van de Noordzee

De tweede factor die van belang is in sneeuwsituaties is de temperatuur van de Noordzee. Logischerwijs ligt die een flink pak hoger bij de start van het winterseizoen dan op het einde. Hierdoor verliest de koude luchtsoort een deel van haar eigenschappen aan de kust en een tiental km landinwaarts. Vaak wordt daar dan ook gewoon regen of natte sneeuw gemeld, terwijl het in het binnenland ‘droog’ sneeuwt met een accumulatie van enkele centimeters.

De beste kansen op sneeuwval voor de kust zijn op het einde van het winterseizoen en als er een lagedrukgebied vanuit Rusland naar het westen komt opzetten. Dan is de wind aflandig (van het land af) en speelt de temperatuur van de Noordzee een veel minder cruciale rol. Hieronder de temperatuur voor 30 november 2012.

temperatuur noordzeewater

Zoals u hierboven kan zien bedraagt de temperatuur nog steeds 10 graden. Dat is voor winterse neerslag aan de kust veel te veel (als de wind van over zee waait natuurlijk). Richting februari en maart zakt het kwik richting 5°C en dan blijven de buien ook aan de kustlijn winters.

Na het lezen van dit stukje zou je als winterliefhebber dus waarschijnlijk twijfelen om je daar te gaan vestigen, maar de Noordzee heeft ook een positieve invloed op de winter. Door het warme zeewater en de koele temperaturen op 5500 m (550 hPa) ontstaan er flinke buien die lokaal veel centimeters kunnen veroorzaken. Het is dus een mes dat snijdt aan twee kanten.

Zonnestand speelt een rol in accumulatie

Goed, er valt sneeuw.. Hoelang blijft deze liggen en hoe snel kan deze aandikken? Hiervoor kijk ik naar onderstaande afbeelding die de zonnestand weerspiegelt. Staat de zon hoog aan de hemel, dan gaat de sneeuw sneller smelten dan wanneer de zon laag aan de horizon staat. De warmte wordt immers minder verticaal geïnduceerd op het sneeuwdek. Een leuk kaartje voor de winterliefhebber.

zonnestand benelux

Tijdens de eerste wintermaand, december is de kans op sneeuwaccumulatie het grootst in de Benelux. In de ochtend en de avondperiode (vanaf 16:00) kan het sneeuwdek in principe moeiteloos aangroeien. In februari zien we de zon al een flink pak hoger aan de hemel verschijnen met meer inductie van warmte en snellere afsmelting van het sneeuwdek.

Positie hogedrukgebied – lagedrukgebied

Een vierde parameter die ik gebruik om de winterkansen in te schatten is door gebruik te maken van de druksystemen ingetekend op de 500 hPa kaart. Onderstaande kaart is afkomstig van het Amerikaanse weermodel, maar er bestaan ook dergelijke kaarten voor Europa (ECMWF), Duitsland, Australië .. Elk kunnen ze éénzelfde trend laten zien of kunnen ze elkaar tegenspreken. Dat maakt de weersverwachting zo interessant en complex. De samenvatting van alle verschillende weermodellen kan je aflezen in een ensemble.

hogedrukgebied en lagedrukgebied

Foto 4: een weerkaart die ik iedere dag nauwlettend in de gaten hou. Hoe zal de positie van het lagedrukgebied zijn tegenover het hogedrukgebied. Ik heb de luchtstromen met pijlen aangeduid. U ziet duidelijk dat de blauwe lucht vanuit het noorden wordt aangevoerd, terwijl een lagedrukgebied ten westen van de Azoren warme (zachte) lucht naar het noorden opstuwt. Hierdoor ontstaat een hogedrukgebied met een eventuele blokkade op de Atlantische Oceaan.

Concreet/samenvatting: dit eerste deel om winterkaarten te interpreteren is slechts het topje van de ijsberg die een weeramateur/winterliefhebber beschouwt bij het opmaken van weersverwachtingen. In de winter moet er ook nog rekening gehouden worden met de natteboltemperatuur, dauwpunt, windsnelheid en windrichting,….

Bron kaartjes: weerstationuithoorn.nl – meteociel.fr


Lees ook eens: