Eerste onweersbuien in april pakken fel uit

Dinsdag 12 april stond de eerste interessante situatie van het nieuwe stormchase seizoen op het programmma. Na een wat teleurstellende maandag, waarbij de situatie weliswaar minder dynamisch was maar er eveneens onweerskansen waren, pakte dinsdag een stuk beter uit. Dit artikel werd geschreven door onze blogger, Paul Begijn.

Een gebied met convectieve bewolking was reeds in de ochtend al goed zichtbaar op de satelliet boven Midden-Frankrijk. Aan het einde van de ochtend onstonden al snel de eerste onweders in het voornaamste aandachtsgebied, in Noordoost Frankrijk en Luxemburg. Ook grote delen van Vlaanderen en zuidelijk Nederland lagen in het aandachtsgebied, al waren de kansen op randverschijnselen minder groot.

satellietbeeld met ploffers

Naarmate de convectieve bewolking in noordelijke richting schoof, ontstonden de eerste ploffers.

Buien met hoosverschijnselen

Naarmate het gebied met convectieve bewolking Vlaanderen binnendreef begonnen zich toch spontaan enkele onweersbuien te ontwikkelen. Hoewel de situatie er op papier minder dynamisch uitzag, pakte de praktijk anders uit. Bij de buien werden al snel de eerste hoosverschijnselen gemeld in Vlaanderen. Prachtig gevormde tuba’s tot laag bij de grond. Voor stormchasers een spectaculaire verrassing.

Onweersbuien in april

Omdat ik aan werk gebonden was in Zeeland, moest ik me beperken tot de buien die Walcheren en Zuid-Beveland aandeden. En dat bleek gelukkig een goed targetgebied voor de buien. Een opvallend goed georganiseerde onweersbui trok eind van de middag Zeeuws-Vlaanderen bij Sluis binnen. De bui produceerde agressief onweer met meerdere inslagen. In Sluis sloeg de bliksem in een huis in. Bij het oversteken van de Westerschelde ging de activiteit van de noordelijke kern van de bui er grotendeels uit. De bui kreeg echter nieuwe voeding aan de oostkant waar zich in snel tempo een nieuwe cel koppelde aan de oude bui.

radarbeeld met bliksemvisualisatie

Rechts in de bui heeft zich een nieuwe kern gevormd met veel bliksem. (stormarchive.nl)

Dynamische verschijnselen

Deze bui ging op Zuid-Beveland af en toonde dynamische karaktertrekken op de radar met een lichte afwijking naar rechts. Wellicht ook veroorzaakt door het grensvlak met koelere lucht in het westen van Zeeland en de warmere sector richting het oosten van de provincie (zeewindfront). Hoewel het voor de bui nagenoeg windstil was, trok de wind snel aan tot hard toen de bui over de omgeving van Kwadendamme trok. De lucht kolkte en er traden behoorlijke windstoten op. Enkele uitzakkingen deden nog een poging om een tuba te vormen, maar zover kwam het uiteindelijk niet.

onweer met kolkende wolkenlucht

Kolkende luchten en windstoten maakten duidelijk dat het om een dynamische en goed georganiseerde bui ging.

Windschering en CAPE

De buien in Zeeland konden profiteren van voldoende beschikbare energie om onweer te produceren. De MUcape voor het zuidwesten lag tussen de 500 en 700 J/kg. Hoewel CAPE een belangrijke graadmeter is voor onweer, dragen ook tal van andere factoren bij aan het ontstaan van een onweersbui. Zoals windschering, belangrijk voor het ontstaan van dynamische buien waarbij randverschijnselen kunnen optreden. Ten tijde van de bui was er schering genoeg om een dynamische bui goed te laten gedijen. Met een effectieve schering van 35 knopen boven Zeeland pakte de schering bovendien boven verwachting uit. Eerder werd nog uitgegaan van een schering rond de 20 – 25 knopen. Bij windschering treedt er een plotseling verandering op in windsnelheid en/of richting. Met name op hoogte trad er een een versnelde windsnelheid op. Als de windrichting daarbij ook nog eens veranderd ten opzicht van de windrichting aan de grond, kunnen er hoosverschijnselen optreden. Dat gebeurde onder andere in de buurt van Torhout.

onweer met uitzakking onder basis

Door voldoende schering ontstonden dynamische eigenschappen, zoals een uitzakking in de bui bij Goes.

onweer 2b

Later in de avond trok er een tweede onweershaard Zeeland binnen. De activiteit ging er echter snel uit.

onweer zeeland uitstervend

Opvallend lang actief

Ook in Nederland bleven de onweersbuien nog lang actief, tot in Groningen aan toe. Hoewel de buien het dynamische karakter verloren, produceerden sommige onweershaarden nog opvallend veel inslagen. Op sommige plekken in het noordoosten van Nederland met grote schade aan woningen tot gevolg. Pas later in de nacht werd het overal rustig. Voor even dan.

onweersbuien in april

De avond werd afgeloten met fraaie mammatus wolken boven Zeeuws-Vlaanderen. Foto Jean-Paul van Kranenburg.

De avond werd afgesloten met fraaie mammatus wolken boven Zeeuws-Vlaanderen.

  • Thomas

    Inderdaad dat zeker, maar winterse buien vallen ook onder buien die stofhagel met zich meebrengen ect. En met het flink afkoelen worden geen temperaturen van rond het vriespunt bedoeld, maar wel temperaturen van een tiental graden onder het langjarig gemiddelde. 😉

  • kasperd007

    Ik denk toch dat sneeuw wat overdreven is, met temperaturen rond 9C wordt dit toch moeilijk.

  • Thomas

    In de lente/ zomer verliest de PV ook veel kracht en daardoor gaat de straalstroom meanderen wat voor blokkades kan zorgen. Staan deze op de “goede” plek, dan kan het (helaas) (zeker in het vroege voorjaar) flink afkoelen met winterse buien.

  • lieven

    Het valt me op dat we nu toch al 6 tot 8 weken een weerbeeld + kaarten zien die zouden aanleiding gegeven hebben tot echt winterweer, mochten ze zich natuurlijk wel hebben afgespeeld in januari. Mijn geheugen zegt me ook dat het de laatste jaren niet de eerste keer is dat de wind in het voorjaar vrij vaak (meer dan gewoonlijk) uit N to O-hoek komt te waaien, in tegenstelling tot tijdens de wintermaanden. Alsof er een shift is opgetreden in de typische winterweersituaties ….

  • Peter

    zo ver had ik nu toch nie nagedacht, of niet kunnen nadenken :p

  • Thomas

    Dat die indices naar de zomer toe negatiever worden is niet echt speciaal. Doordat de Noordpool opnieuw opwarmt wordt het temperatuursverschil van de pool en het daarbij vergeleken relatief warme zeewater kleiner. Het kleinere temperatuursverschil zorgt voor een lagere depressieactiviteit, éndus een zwakkere straalstroom, éndus een zwakkere poolwervel, en aangezien deze indices representatief zijn voor deze aspecten, is het dus niet verwonderlijk dat deze lagere waardes vertonen.

  • Thomas

    Sneeuw lijkt me echt moeilijk. Zeker een tapijtje, en om dan nog maar te zwijgen over één in de Kempen. Volgens mij baseert GFS zich te veel op het verschil tussen de 850 hPa temperatuur en 2 meter temperatuur van de winter dan die van de lente/zomer. Bij zo’n situatie in de winter was sneeuw zeker mogelijk, maar in de lente/zomer is het temperatuursverschil tussen die 2 temperatuursvlakken zo’n 10 à 15°C. Momenteel zien we rond die periode in de run dan op het 850 hPa-vlak een temperatuur tussen de -6 en -8°C. Tel daar een (laten we zeggen) 13°C bij op, dan komen we (in het koudste geval wat zelfs de pluimen niet laten zien) aan een 6 à 7°C. Met zo’n temperaturen lijkt me (droge!) sneeuw in het grootste deel van de Benelux m.u.z. de Ardennen nagenoeg onmogelijk.

  • Peter

    Om daarbij de winterkaarten te bekijken zien we ook dat de AO-index en de NAO ver in het negatieve gaan. Mooie kaarten moesten ze een 3-tal maanden vroeger komen

  • Peter

    Nog altijd kans op sneeuw. En die lijkt zich niet te beperken tot de ardennen. Eerlijk gezegd denk ik dat ook de kempen kans maken op een zeer tijdelijk sneeuwtapijtje, in de rest van vlaanderen heeft de toch al zachte noordzee (9°C) een te grote invloed. Het hoogst haalbare hier zijn wat natte sneeuwvlokken. Sowieso is het een redelijk uitzonderlijke situatie om eind april zulke kaarten te zien verschijnen. Misschien wel een effect van de el nino? De laatste 50 jaar sneeuwde het in vlaanderen tijdens de 2e helft van de maand april enkel in de jaren 1985 en 1991. In de ardennen is het niet zo uitzonderlijk

  • Sven

    ik weet niet waar ik dit kwijt kan maar de sneeuw voor komende maandag die blijft in de kaarten aanwezig en we zitten toch stillaan in de betrouwbare termijn van + 168h

  • Paulus Piet

    Mooi artikel! Precies wat ik met eigen ogen ook constateerde over de bui die bij Sluis Zeeuws-Vlaanderen inging. Hij leek rap noordwest te gaan, echter activeerde inderdaad de oostflank van de bui, waardoor de onweer ook een groot deel van Oost Zeeuws-Vlaanderen aandeed. Momenteel (23;21) lijkt het front wat nu zuidwest-Nederland in trekt, zich ook te activeren gepaard met enkele ontladingen